بررسی ارتباط خودپنداری و میزان عزت نفس با خلاقیت و پیشرفت تحصیلی

یکی از مهمترین صفات بشری برای رسیدن به هدفهایی که انسان در پیش دارد عزت نفس است برخورداری از اراده و اعتماد به نفس، قوی قدرت تصمیم گیری و ابتکار خلاقیت سلامت فکر و بهداشت روانی ارتباط مستقیمی با میزان عزت نفس و احساس خود ارزشمندی دارد. منظور از عزت نفس احساس و تصوری است که فرد به مرور زمان نسبت به خویشتن در ذهن می پروراند. به عبارت ساده تر، عزت نفس، یعنی ارزیابی فرد از خودش. حال این برداشت و ارزیابی می تواند مثبت و خوشایند باشد یا منفی و ناخوشایند. کودکانی که از عزت نفس بالایی برخوردارند، معمولا احساس خوبی نسبت به خود دارند و بهتر می توانند اختلافات خود را با سایر کودکان حل کنند و در مقابله با مشکلات، ناملایمات و ناکامی ها مقاوم ترند. این کودکان اغلب خنده رو و خوشبین، منطقی و دارای خودپنداری مثبت هستند و از زندگیشان لذت می برند. برعکس، کودکانی که دارای عزت نفس پائینی هستند، اغلب در مواجهه با مشکلات و سختی ها دچار اضطراب فراوان و ناکامی می شوند. این گروه از کودکان معمولا در حل تعارضات و اختلافات موجود با سایر هم سن و سالانشان مشکل دارند. آنها دائم با افکار انتقادی از خویشتن موجب اذیت و آزار خود می شوند. خودپنداری، یکی از مفاهیم مورد تاکید در نظریه های یادگیری است. خودپنداری به قضاوت فرد در مورد توانایی های خود برای انجام موفقیت آمیز یک تکلیف یا کار گفته می شود. به نظر بندورا، خودپنداری به نقش اعتماد، اطمینان و عزت نفس فرد نسبت به توانایی هایش در انجام رفتار ناخواسته شده از وی تاکید دارد. باورهای خودکارآمدی تعیین می کند که افراد تا چه اندازه برای فعالیت های خود انرژی صرف می کنند و تا چه میزان در برابر موانع مقاومت می نمایند. خودکارآمدی بر رفتار فرد بسیار تاثیرگذار است. به عنوان مثال، دانش آموز دارای خودپنداری سطح پایین ممکن است حتی برای یک امتحان خودش را آماده نکند؛ زیرا فکر می کند که هر اندازه زحمت بکشد فایده ای نخواهد داشت. در مقابل، شخص برخوردار از خودپنداری سطح بالا در انجام کارها امیدوارتر و موفق تر است. بدین ترتیب، یادگیری ما به وسیله ی خودپنداری سطح پایین محدود می شود و به وسیله ی خودپنداری سطح بالا افزایش می یابد. بنابراین، خودپنداری اطمینانی است.

کلیدواژه ها:

خودپنداری ، خلاقیت تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، اعتماد به نفس