تحلیل تطبیقی تاثیر نقشهای جنسیتی سنتی بر تعاملات میان فردی در خانواده های تک فرهنگی و چندفرهنگی

نقشهای جنسیتی به عنوان یکی از بنیادی ترین عناصر هویت روانشناختی افراد از طریق فرآیندهای اجتماعی شدن اولیه در خانواده نهادینه می شوند و در طول زندگی به ویژه در بستر تعاملات خانوادگی تداوم می یابند. نقشهای جنسیتی سنتی - مانند زن خانه دار و مرد نان آور - هنوز در بسیاری از فرهنگ ها به عنوان هنجار اجتماعی غالب حضور دارند و به شکل گیری انتظارات رفتاری در روابط بین فردی به ویژه میان زوجین والدین و فرزندان و همچنین خواهر و برادرها منجر می شوند. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی تاثیر این نقشها در دو نوع ساختار فرهنگی خانواده های تک فرهنگی و چندفرهنگی - انجام شد و تلاش کرد تا با رویکردی روان شناسانه سازوکارهای درونی و بین فردی مرتبط با نقشهای جنسیتی را آشکار سازد. مطالعه با روش ترکیبی و با بهره گیری از ابزارهای معتبر در روانشناسی خانواده همچون مقیاس نقشهای جنسیتی بم و مقیاس تعاملات بین فردی روی ۲۰۰ خانواده شهری صورت گرفت. یافته ها نشان دادند که خانواده های تک فرهنگی بیشتر به نقشهای تثبیت شده و محافظه کارانه پایبند هستند که گاه باعث کاهش انعطاف پذیری روانی و ارتباطی می شود. در مقابل خانواده های چندفرهنگی اگرچه با چالش در تعریف نقشها مواجه اند اما از سطح بالاتری از گفت وگو همدلی و تنظیم هیجانی در تعاملات برخوردارند. این نتایج تاکید می کنند که برای بهبود کیفیت تعاملات درون خانوادگی باید از بازتولید کلیشه های جنسیتی کاست و آموزش روانشناختی نقشهای مشارکتی و هم افزا را در دستور کار نهادهای آموزشی و مشاوره ای قرار داد.

کلیدواژه ها:

نقشهای جنسیتی ، تعاملات میان فردی ، خانواده تک فرهنگی ، خانواده چندفرهنگی ، کلیشه های جنسیتی ، تفاوت فرهنگی