اثربخشی آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر کتاب های تصویری تلفیق شده با واقعیت افزوده بر ارتقاء مهارت های اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر کتاب های تصویری تلفیق شده با واقعیت افزوده بر ارتقاء مهارت های اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم بود. این مطالعه با رویکرد تک آزمودنی از نوع طرح خطوط پایه چندگانه در طول زمان اجرا گردید. جامعه آماری پژوهش را کودکان دارای اختلال اوتیسم مراجعه کننده به مرکز تخصصی روانشناسی در شهر مشهد تشکیل دادند. نمونه شامل سه کودک پسر ۷ تا ۱۲ ساله بود که به شیوه در دسترس و بر اساس معیارهای ورود (تشخیص رسمی اوتیسم، توانایی پاسخ دهی کلامی حداقلی، نداشتن مشکلات بینایی و شنوایی) و خروج (غیبت بیش از دو جلسه، تغییرات دارویی شدید) انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از ابزارهای مختلفی استفاده شد: ۱) چک لیست عملکرد رفتاری سازشی (فقط زیرمقیاس اجتماعی-هیجانی)، ۲) پرسشنامه مهارت های اجتماعی گرشام و الیوت (فرم معلم، شامل زیرمقیاس های همکاری، قاطعیت و خویشتن داری)، ۳) برگه ثبت مشاهدات کلاسی برای ارزیابی هشت رفتار هدف در دو حوزه «مهارت های دوستی» و «مدیریت تعارض»، ۴) پرسشنامه محقق ساخته برای والدین و معلمان، و ۵) مصاحبه های نیمه ساختاریافته با همکلاسی های کودکان جهت سنجش اعتبار اجتماعی و تعمیم پذیری مداخله. مداخله آموزشی شامل ۱۲ جلسه آموزش مهارت های اجتماعی با استفاده از کتاب های تصویری مجهز به فناوری واقعیت افزوده بود که طی شش هفته برگزار شد. هر کودک در سه مرحله پایه، مداخله و نگهداری مورد بررسی قرار گرفت. داده ها با روش تحلیل توصیفی، نمودارهای خطی و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مداخله مورد استفاده منجر به بهبود قابل توجه در مهارت های دوستی (مانند ابراز احساسات، رعایت نوبت و بیان مثبت درباره دیگران) و مدیریت تعارض (از جمله تنظیم هیجان پس از طرد، درک موقعیت و حل مسئله) در کودکان شرکت کننده شد. همچنین، پایداری نسبی رفتارهای آموخته شده در مرحله نگهداری و تایید معلمان و همسالان نسبت به تغییرات رفتاری کودکان، بیانگر اثربخشی و تعمیم پذیری مداخله در محیط های آموزشی واقعی بود. در مجموع، یافته های پژوهش نشان می دهند که استفاده از واقعیت افزوده در آموزش مهارت های اجتماعی می تواند روشی نوآورانه، تعاملی و موثر در توانبخشی کودکان اوتیستیک در محیط های آموزشی باشد.

کلیدواژه ها:

واقعیت افزوده ، مهارت های اجتماعی ، اوتیسم ، کتاب تصویری