سیلاب و تهدیدات محیطی ، مطالعه موردی وقوع سیل در مشهد

حوضه کشف رود به عنوان بزرگترین حوضه شمال شرق کشور که دومین کلان شهر مذهبی جهان را در خود جای داده است، از سیل خیزترین حوضه های کشور نیز محسوب میشود. این حوضه در دو دهه اخیر سیلابهای مهیبی را تجربه میکند که به دنبال وقوع آن خسارت مالی و جانی فراوانی در محدودههای مختلف این حوضه بر جای میماند. در مقاله حاضر به منظور تعیین محدودههای آسیب پذیر در مقابل سیل و مشخص کردن سهم عوامل تاثیرگذار در وقوع سیل طبق شرایط حاکم بر محل از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. بر اساس عوامل موثر در تشدید و ایجاد سیلاب در حوضه کشف رود ده معیار شیب، جهت شیب، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی شاخص NDVI، فاصله از آبراهه زمین شناسی، خاک اقلیم شناسی کاربری اراضی و بارش انتخاب و در محیط ARCGIS پردازش گردید. از طریق ترکیب لایهها با استفاده از تحلیل گر Raster calculator و با بکارگیری مجموعه ای از گزینهها براساس تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) تحلیل و بررسیها صورت گرفت. مدل و روش مورد استفاده در این پژوهش مدل فازی بود بررسیهایی که با استفاده از روش فازی و در نظر گرفتن سهم عوامل مختلف صورت گرفت نشان میدهد که طبق روش اعمال شده قسمتهای جنوبی و مرکزی حوضه کشف رود به لحاظ گستره خاکهای نفوذناپذیر و قرارگیری این قسمت از حوضه در محدوده تمرکز آبراههها در مقابل سیل آسیب پذیری بیشتری را نشان میدهند. در این قسمتها به لحاظ کاهش تراکم پوشش گیاهی و عدم نفوذپذیری، سطحی روانابها عمدتا به سیلاب تبدیل میشوند. با استناد به نتایج حاصل از بررسی تاثیر کلیه متغیرهای انتخابی بر ایجاد پهنههای آسیب پذیر در مقابل سیل در حوضه کشف رود میتوان نتیجه گرفت که حوضه کشف رود از حوضه های سیل خیز بوده ولی میزان حساسیت در مقابل سیل با توجه به عوامل تاثیر گذار محلی در پهنههای مختلف آن متفاوت است.

کلیدواژه ها:

سیل ، مدل فازی ، مخاطره چندمتغیره ، کشف رود