تحلیل و کتابت تذهیب و صفحه آرایی نسخه خطی قرآن 'امام زمان' به خط میرزا احمد نیریزی

خط نسخ از اواخر قرن سوم و آغاز قرن چهارم هجری قمری از زمان ابن مقله با مقیاسها، قواعد و شاکله هندسی دوره ابتدایی پیشین را پشت سر گذاشته، رو به تکامل نهاد. مهمترین ویژگی قلم نسخ ایرانی روانی و آسان خوانی آن است که توسط میرزا احمد نیریزی به پختگی و کمال رسید. در این مقاله یک جلد قرآن خطی نفیس به خط میرزاد احمد نیریزی به نام قرآن امام زمان که در مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود و وقف قرائت برای امام زمان (عج) است را مورد بررسی و تحلیل قرار می دهیم. قرآن امام زمان به جهت برخورداری از عناصر کتاب آرایی از قبیل خوشنویسی تجلید، تشعیر، جدول کشی و در دست بودن تمامی صفحات نمونه شاخص و در خور مطالعه ساختاری به ویژه از حیث تزیینات تذهیب به نظر می رسد. بنابراین تحلیل فنی و هنری عناصر تذیب این دیوان هدف اصلی پژوهش حاضر است. بر همین مبنا مقاله پیش رو با رویکردی سبک شناختی و روشی توصیفی تحلیلی آرایه های تذهیب نسخه مذکور را مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد داد. این پژوهش مترصد پاسخ به این پرسش است که ویژگی های بصری تذهیب قرآن امام زمان احمد نیریزی چه بوده؟ و در چه سبکی گردآوری شده است؟ در نهایت یافته های پژوهش نشان می دهد که علاوه بر روانی و خوانایی منحصر به فرد خط متن قرآن، ویژگی های سبکی این نسخه با ویژگی های تذهیب سایر نسخه های دوره صفوی مطابقت دارد.

کلیدواژه ها:

کتاب آرایی ، خوشنویسی ، تذهیب ، دوره صفوی ، قرآن امام زمان ، میرزا احمد نیریزی