مطالعه تطبیقی سیاه مشقهای دوره های قاجار و معاصر

سیاه مشق، به عنوان یکی از قالبهای خوشنویسی همواره مورد توجه خوشنویسان بوده است. پژوهشهای چندی در مورد این قالب هنری انجام گرفته که اغلب منحصر به سیاه مشقهای دوره قاجار و بالاخص آثار میرزا غلامرضا اصفهانی بوده است ولی در مورد تفاوت یا تشابه این سیاه مشقها با آثار دوره معاصر و تاثیر آن در تکنیکهای هنری بعد از خود کار مهمی صورت نگرفته است. لذا این پژوهش از طریق تطبیق سیاه مشقهای نستعلیق دوره قاجار با سیاه مشقهای معاصر، سعی کرده به کاربرد و تاثیر سیاه مشقها در شیوه های هنری بعد از خود بپردازد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی تطبیقی و شیوه جمع آوری اطلاعات از طریق منابع مکتوب و استفاده از دادههای موزه ای است. در این تطبیق شده است با نگاهی جدید و موشکافانه به وجوه تشابه و تمایز سیاه مشقهای دو دوره و تنوع مواد استفاده شده در خلق آنها بپردازد. در این رهگذر مشخص شد سیاه مشقهای دوره قاجار از نظر مواد به کار رفته در آنها همچنین از نظر فرم و محتوا با سیاه مشقهای معاصر تفاوتها و تشابهاتی دارد با ورود ایران به عصر مدرن سیاه مشقها هم در گذر از نیمه نخست قاجار به تدریج از وجه ادبی و خوانشی به فرم گرایی حروف و کلمات رسیدند همینطور رشد و رونق سیاه مشق در آثار مکتب سقاخانه قابل مشاهده است پیشگامان نقاشیخط هم از ظرفیت سیاه مشق پرده برداشتند و با استفاده از مواد جدید و با اتکاء به سنتهای خوشنویسانه سیاه مشق را در فرمهای متنوعی به کار گرفتند. همچین سیاه مشق سهم عمده ای در تابلوهای شهری و گرافیک محیطی داشته است.

کلیدواژه ها:

سیاه مشق ، میرعماد ، میرزا غلامرضا ، دوره قاجار ، دوره معاصر