تفکر جبرگرایی در اشعار حافظ

حافظ شیرازی شاعر قرن هشتم در شیراز زاده و در همان جا هم چشم از جهان فرو بست. حافظ تخلص اوست و بیشتر عمرش را با سرودن غزلهای زیبا گذراند و شعرهایش بر بسیاری از انسان ها تاثیر گذاشت. جبر گرایی یکی از تفکرات فلسفی و بنیادی هست که میگوید انسان مختار نیست و همه چیز سرنوشت ازلی دارد. شاعران در اشعار خودشان خواسته یا گاهی ناخواسته اندیشه و تفکرشان را نشان میدهند و خواجه هم در برخی اشعارش این تفکر را به صورت هنرمندانه ای نشان داده و فهمیدن تفکر شاعران به درک و فهم اشعار آنها بسیار کمک میکند و حافظ از این قضیه مستثنا نیست. حافظ علاوه بر اندیشه جبر گرایانه اندیشه اختیار گرایانه نیز در شعرهایش وجود دارد و بدان پرداخته دلایلی بر وجود اندیشه جبرگرایی حافظ وجود دارد که میتوان به دلایل سیاسی اجتماعی، عاطفی، مکتبی و دوران زمانه حافظ اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

حافظ ، جبر ، حافظ پژوهان ، علت جبرگرایی ، تقدیر