بی تفاوتی اجتماعی نسل جوان و نقش نظام آموزشی ؛ تحلیلی آینده نگر با تاکید بر راهکارهای مشارکتی

بی تفاوتی اجتماعی در میان جوانان، یکی از چالشهای مهم و رو به گسترش جوامع معاصر است که سرمایه اجتماعی، مشارکت مدنی و پویایی نهادهای آموزشی را تهدید می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان بی تفاوتی اجتماعی و عملکرد نظام آموزش عالی ایران انجام شده و تلاش دارد نقش دانشگاه را در کاهش این پدیده بررسی کند. چارچوب نظری این مقاله مبتنی بر دیدگاه های امیل دورکیم (۱۹۳۳) در زمینه ناهنجاری اجتماعی، نظریه کنش اجتماعی ماکس وبر (۱۹۴۷)، تحلیل گیدنز از پیامدهای مدرنیته (۱۹۹۰) و مدل شش ستونی آینده پژوهی سوهیل اینایات الله (۲۰۰۸) تنظیم شده است. تحلیل داده هایی که از دانشجویان دانشگاه های دولتی ایران توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ گردآوری شده است، نشان می دهد که بی تفاوتی اجتماعی در دانشجویان عمدتا در سه سطح ظاهر می شود: احساس انزوای اجتماعی در فضای دانشگاهی، گسست میان محتوای آموزشی و مسائل واقعی زندگی، و بی انگیزگی و عدم مشارکت در تصمیم گیری ها. پژوهش حاضر بر این نکته تاکید دارد که برای مقابله با بی تفاوتی اجتماعی، اصلاح محتوای آموزشی کافی نیست؛ بلکه نیازمند نوسازی در ساختار فرهنگ و ماموریت نهاد آموزش عالی هستیم. بر این اساس مجموعه ای از راهکارها در چهار سطح پیشنهاد شده است: بازتعریف ماموریت اجتماعی دانشگاه ها، بازنگری در برنامه های درسی با رویکرد تربیت شهروندی، ایجاد سازوکارهای واقعی جهت مشارکت دانشجویان، و تقویت پیوند میان دانشگاه، جامعه مدنی و نهادهای توسعه محور. این راهکارها با هدف تبدیل دانشگاه به بستری برای پرورش شهروندانی آگاه، مسئول و کنشگر طراحی شده اند که توان ایفای نقش در آینده های پایدار و منسجم را داشته باشند.

کلیدواژه ها:

بی تفاوتی اجتماعی ، نظام آموزشی ، ایران ، سرمایه اجتماعی ، مشارکت اجتماعی