تحلیل سوانح ریلی در اداره کل راه آهن خراسان به کمک تکنیک داده کاوی خوشه بندی سلسله مراتبی DBSCAN با تمرکز بر سوانح برخورد با عابر

سوانح برخورد قطار با عابر پیاده، چالشی جهانی در حوزه ایمنی حمل و نقل ریلی است که پیامدهای جدی انسانی، اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد و می تواند منجر به اختلال در سرویس دهی ریلی، افزایش هزینه های عملیاتی و کاهش اعتماد عمومی به این شیوه حمل و نقل گردد. راه آهن ناحیه خراسان از هر دو منظر جابه جایی تعداد زیاد مسافر به شهر مشهد و ترانزیت کالا از طریق پایانه بین المللی سرخس از اهمیت قابل توجهی در شبکه ریلی ایران برخوردار است. هدف این تحقیق، تحلیل جامع سوانح در حوزه استحفاظی اداره کل راه آهن خراسان با استفاده از تکنیک خوشه بندی سلسله مراتبی DBSCAN و ارائه راهکارهایی برای کاهش این گونه سوانح است. این تکنیک قادر است خوشه هایی با شکل های پیچیده و نامنظم را شناسایی کند و همچنین نقاط نویزی (Outlier) را تشخیص داده و آن ها را در خوشه ها قرار نمی دهد. استفاده از تکنیک DBSCAN برای تحلیل سوانح به ویژه سوانح برخورد با عابر می تواند نواحی خاصی را که تصادفات مکرر در آنها رخ می دهد، شناسایی کند. به علاوه قادر است الگوها و تراکم های مشخصی از حوادث را که ممکن است با روش های دیگر قابل تشخیص نباشند، شناسایی نماید و نقاطی که خارج از الگوهای معمولی هستند به عنوان نقاط نویزی شناسایی می شوند که می تواند نشان دهنده دلایل خاص یا استثنایی وقوع حوادث باشند را مشخص نماید. بکارگیری این تکنیک در اداره کل راه آهن خراسان با بهره گیری از سوانح ۱۳ سال گذشته نشان داد اوال بیشترین سوانح و شبه سوانح بعد از شکستگی ریل و جوش، مربوط به سوانح برخورد با عابر پیاده است که در این مورد بیشتر برخوردها در خروجی شهرهای پرجمعیت مشهد و نیشابور و در فصول سرد سال اتفاق می افتد. نتایج این پژوهش می تواند به مدیران و تصمیم گیران حوزه راه آهن در اتخاذ تصمیمات دقیقتر و مبتنی بر شواهد برای بهبود ایمنی و کاهش سوانح برخورد با عابر پیاده کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

برخورد قطار با عابر ، دادهکاوی ، خوشه بندی سلسله مراتبی ، تکنیک DBSCAN ، سوانح ریلی ، ایمنی سیستم ریلی ، راه آهن خراسان