تحلیل ماهیت حق خریدار و فروشنده در عقد معلق پیش از تحقق معلقعلیه و کاربرد آن در بیع امالک ثبتشده با سند عادی

مسئله تعیین ماهیت حقوقی حق خریدار و فروشنده در عقد معلق پیش از تحقق معلقعلیه، به ویژه در بستر پیچیده بیع املاک ثبت شده با سند عادی، از دیرباز یکی از چالشهای اساسی در حقوق خصوصی ایران بوده است. این مقاله با هدف روشنسازی این ابهامات، به تحلیل دقیق آثار حقوقی عقد معلق در بیع املاک ثبت شده با سند عادی میپردازد، جایی که طرفین با وجود ایجاد سبب عقد (قرارداد بیع)، انتقال مالکیت را منوط به تحقق شرطی معلق (غالبا ثبت نام خریدار در اداره ثبت املاک و صدور سند رسمی) کرده اند. با وجود گذشت زمان از اجرای قانون ثبت و ضرورت اعتبار اسناد رسمی، متاسفانه همچنان اختالف نظرهای عمیقی میان حقوقدانان و رویه قضایی در خصوص ماهیت حقوقی حق خریدار (آیا حق عینی است یا دینی) و حدود اختیارات فروشنده در این فاصله وجود دارد. این مقاله با روش توصیفی -تحلیلی و با بررسی نظرات فقهی، دکترین حقوقی و آرای قضایی، به این نتیجه میرسد که در این حالت، حق خریدار قبل از تحقق معلق علیه، عمدتا ماهیتا یک حق دینی است که از آثار سبب عقد ناشی میشود، هرچند که پتانسیل تبدیل به حق عینی را دارد. در مقابل، فروشنده نیز با محدودیتهایی در تصرفات خود مواجه است. یافته ها نشان می دهند که تمایز میان "سبب عقد" و "اثر اصلی عقد" (انتقال مالکیت) در بیع معلق، کلید حل بسیاری از ابهامات است. این مقاله به دنبال ارائه راهکارهای عملی و نظری برای ایجاد وحدت رویه و کاهش دعاوی حقوقی در این حوزه است .

کلیدواژه ها:

عقد معلق ، معلقعلیه ، بیع املاک ثبتی ، سند عادی ، حق عینی ، حق دینی ، انتقال مالکیت ، قانون ثبت