مدلسازی ارتباط بین شدت استفاده از فناوری هوش مصنوعی در واحد حسابرسی داخلی و اثربخشی کشف تقلبهای مالی: شواهدی از شرکت های فناوریمحور

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه میان شدت استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی در واحد حسابرسی داخلی و اثربخشی کشف تقلبهای مالی در شرکت های فناوریمحور بود. این مطالعه با استفاده از رویکرد کمی و مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) انجام شد و دادههای مورد نیاز از طریق پرسشنامه ای ساختیافته از ۲۵۰ کارشناس حسابرسی، مالی و ریسک در شرکتهای فعال در حوزه فناوری اطلاعات، فینتک، نرم افزار و تجارت الکترونیک گردآوری گردید. نتایج پژوهش نشان داد که شدت استفاده از فناوری هوش مصنوعی تاثیر مستقیم قوی و مثبتی بر اثربخشی کشف تقلب ندارد و رابطهی مشاهده شده ضعیف و در مواردی منفی بوده است. تحلیلهای مکمل نیز نشان داد که زیرساخت داده ای نقش میانجی موثری ایفا نمیکند و تنها بخشی از فناوری ها (مانند تشخیص ناهنجاری) توانسته اند اثربخشی معناداری ارائه دهند. همچنین شایستگی فناورانه حسابرسان که انتظار میرفت تقویت کننده اثر هوش مصنوعی باشد، نقشی تضعیفکننده در این رابطه ایفا کرده است. این یافته ها نشان می دهند که رابطه میان فناوری و عملکرد حسابرسی، وابسته به متغیرهای زمینه ای مانند کیفیت داده، مهارت تحلیل انسانی، و فرهنگ سازمانی است. بنابراین، موفقیت در کشف تقلب از طریق AI مستلزم آمادگی زیرساختی و سازمانی چندبعدی و نه صرفا استقرار فناوری های نوین است. پژوهش حاضر با ارائه یک مدل جامع مفهومی، میتواند مبنایی نظری و کاربردی برای سیاستگذاری فناورانه در واحدهای حسابرسی داخلی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حسابرسی داخلی ، کشف تقلب مالی ، تشخیص ناهنجاری ، اثربخشی حسابرسی