ارزیابی امکان آسیب پذیری کفشدوزک هفت نقطهای Coccinella septempunctata به عنوان دشمن طبیعی فعال در مزارع گندم در برابر حشره کش فنیتروتیون در شرایط آزمایشگاه

بیان مساله: کنترل شیمیایی مهمترین ابزار در مدیریت آفات کشاورزی است که اگر به درستی استفاده نشود، علاوه بر آلودگی های زیست محیطی، سبب ایجاد اثرات نامطلوب بر موجودات غیرهدف می شود. برای کاربرد یا حفاظت از دشمنان طبیعی به عنوان عوامل کنترل بیولوژیک، باید به اثرات سوء آفتکش های شیمیایی بر این بندپایان مفید توجه شود. هدف پژوهش: در این پژوهش، به منظور بررسی اثرات ناخواسته حشره کش های مصرفی در مزارع گندم بر جمعیت دشمنان طبیعی، اثر حشره کش فنیتروتیون که از ترکیبات توصیه شده علیه آفات گندم در کشور می باشد، بر کفشدوزک هفت نقطه ای Coccinella septempunctata مورد بررسی قرار گرفت. روش و چگونگی انجام پژوهش: آزمایش در قالب طرح کامال تصادفی با چهار تیمار و سه تکرار در شرایط آزمایشگاهی با دمای ۲ ± ۲۴ درجه سلسیوس، رطوبت نسبی ۶۰-۵۰ درصد و دوره ی نوری ۸:۱۶ (تاریکی: روشنایی) انجام شد. تیمارها شامل حشره کش فنیتروتیون در غلظت توصیه شده مزرعه (۲ در هزار) و دو غلظت کمتر (۱ و ۰.۵ در هزار)، و شاهد (آب) بودند. مرگ و میر مراحل شفیره و حشره کامل کفشدوزک بررسی و میزان آسیب فنیتروتیون برای هر کدام از مراحل زیستی مورد مطالعه، طبق روش IOBC تعیین شد. یافته ها و نتیجه گیری: هر سه غلظت فنیتروتیون سبب مرگ و میر ۱۰۰ درصدی حشرات کامل شد. بنابراین، این حشره کش فسفره در گروه ترکیبات زیان آور برای کفشدوزک هفت نقطه ای طبقه بندی شد. اثرات فنیتروتیون بر شفیره کفشدوزک هفت نقطه ای بهطور معنی داری وابسته به غلظت بود، به طوری که با افزایش غلظت فنیتروتیون، مرگ و میر در شفیره ها به طور معنی داری افزایش یافت. فنیتروتیون در غلظت های ۲، ۱ و ۰.۵ در هزار به ترتیب تلفات ۱۰۰، ۸۲.۲ و ۵۰ درصدی در شفیره ها ایجاد کرد و در گروه های زیان آور، نسبتا زیان آور و کمی زیان آور قرار گرفت. اگرچه حساسیت شفیره کفشدوزک در برابر فنیتروتیون کمتر از حشرات کامل بود، اما افزایش غلظت مصرفی این حشره کش سبب افزایش معنی دار تلفات در شفیره ها شد به طوری که کاربرد این ترکیب در غلظت توصیه شده، تلفات ۱۰۰ درصدی شفیره ها را در پی داشت. این نتایج، بر لزوم اجتناب جدی از کاربرد فنیتروتیون در زمان اوج جمعیت کفشدوزک هفت نقطه ای تاکید می نماید. با توجه به اثرات سوء فنیتروتیون در غلظت های بالا، ضروری است از افزایش غلظت مصرفی این ترکیب فسفره پرهیز شود. این نتایج بر لزوم ارزیابی دقیق تاثیرات حشره کش ها بر موجودات غیرهدف، تاکید می کند. انجام بررسی های تکمیلی در شرایط مزرعه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

کفشدوزک هفت نقطه ای ، کنترل بیولوژیک ، حشره کشهای شیمیایی ، مدیریت تلفیقی آفات ، آفتکش ها ، گندم