بررسی دیدگاه ویلیام مونتگمری وات درباره ورقه بن نوفل

این جستار به دنبال بررسی دیدگاه ویلیام مونتگمری وات، اسلامشناس پر اثر و کشیش اسکاتلندی در مورد ورقه بن نوفل است که به اعتقاد او یکی از شخصیتهای اثرگذار بر پیامبر اکرم (ص) به خصوص در جریان بعثت و نزول اولین وحی میباشد. شیوهی پژوهش وات با روش تحلیل گفتا ر و تمرکز بر تحلیلها و استنتاجهایش مورد دقت قرار گرفته تا مشخ، شود، او بهعنوان یک مستشرق پر آوازه که مطالعاتش نمونه ای از مبانی و رویکرد مطالعاتی مستشرقین است، آیا عالوه بر مستندات تاریخی از پیشفرضهای خود متاثر شده است؟ اعتماد به گزارش های مضطرب و متعارض، دلیلتراشی و عادی و بدیهی خواندن پدیده های متناقض، ارجاع به شواهدی از عهدین و آگاهیهای سامی، نگاه منتزع از باور به شخصیت پیامبران و قدیسین مسیحی در مواجهه با شخصیتهای تاریخ اسلام، تحمیل باورهای خود به ورقه و عدم بیان کامل نظرات موجود پیرامون یک موضوع برخی از شیوهها و پیشانگارههایی است که در نوشته های وات یافت میشود. نتیجه، آن می شود که ورقه یک نابغهی بینظیر مسیحی بوده که مسلمان نشدنش دلیل صدق گفتار اوست. او معتقد است آنچه در پیامبر ایجاد شده یا تجربه کرده، ناشی از تعلیمات ورقه بوده است که قبل ا ز آن زندگی حضرت خدیجه را نیز متحول ساخته و بعد از رسالت با اطمینانی که پیامبر داده او را از خودکشی نجات داده و استوار کرده و همانندی قرآن را با تورات را به او فهمانده است؛ نگرش وات به تاریخ اسلام و شخصیتهای آن و نتیجهای که این نوع نگاه در پی دارد، میتواند بهعنوان نمونهای از مبانی مفروض مطالعاتی مستشرقین در تاریخ اسلام معرفی شود.

کلیدواژه ها:

ورقه بن نوفل ، ویلیام مونتگمری وات ، پیشفرض ذهنی ، تحریف تاریخ