اصلاح مدیریت بهره برداری از سامانه های آبیاری قطره ای زیرسطحی باغات پسته استان سمنان

این پژوهش با هدف بررسی عملکرد فنی و وضعیت شوری خاک در سامانه های آبیاری قطره ای زیرسطحی اجرا شده در استان سمنان طی سال های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰ انجام شد. تعداد ۵ سامانه در شهرستان های شاهرود، دامغان و سمنان مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور خصوصیات هیدرولیکی سامانه، پروفیل رطوبت و شوری خاک بررسی شد. در مجموع نتایج ارزیابی نشان داد ضریب تغییرات دبی از ۴ تا ۸ درصد، ضریب یکنواختی آماری از ۸۵ تا ۹۰ درصد و عملکرد کلی قطره چکان از ۰.۹ تا ۱.۵ متغیر بود. عملکرد هیدرولیکی سامانه ها از وضعیت نسبتا مطلوبی برخوردار بود. نتایج ارزیابی نشان داد که در برخی قطعات فشار در انتهای الترالها کمتر از حد الزم بود اما استفاده از قطره چکان های جبران کننده فشار باعث تنظیم دبی در این قسمت ها شده بود. در باغ های مورد بررسی عمق نصب الترالها غیر یکنواخت و بین ۱۵ تا ۴۵ سانتیمتر بود. مقدار رطوبت خاک، از سطح تا عمق روندی افزایشی داشت. بررسی پروفیل شوری عصاره اشباع خاک نشان داد با افزایش عمق و فاصله افقی از لوله لترال مقدار شوری روندی افزایشی داشته است. مقدار شوری در عمق های ۳۰-۰ و ۶۰-۳۰ سانتی متری بیشترین مقدار را داشت. علت افزایش شوری در این ناحیه کاهش رطوبت خاک در اثر صعود موئینه رطوبت و تبخیر آن از سطح خاک و جذب سریعتر رطوبت توسط ریشه بوده است. مهمترین عوامل بهبود عملکرد سامانه ها عبارتند از: اجرای صحیح سامانه ها و تامین فشار الزم در مانیفولدها و لترالها، آبشویی خاک در فصل زمستان با آبیاری سنگین غرقابی و کارگذاری لترال ها در عمق مناسب به طور یکنواخت.

کلیدواژه ها:

رطوبت خاک ، آبشویی خاک ، عملکرد قطره چکان ، کارگذاری لترال ، یکنواختی پخش آب