نقش اسماء الهی در مراتب صعود از منظر عرفا

از مسائل مهم اعتقادی پس از اثبات وجود خداوند، آشنایی با اسماء وصفات حق تعالی است، به طوری که مستلزم محدود سازی خداوند متعال نباشد. درک صحیح از مفهوم اسم وصفت باریتعالی از جمله مهمترین و بنیادی ترین مفاهیم در نظام تفکر عرفانی است. این بحث از مباحث ضروری و بنیادین در حوزه دین پژوهی و از مسائل مشترک کالم، فلسفه و عرفان است. بحث از اوصاف و اسماء الهی بخش عظیمی از محتوای علوم دینی را به خود اختصاص داده است. باید گفت شناخت اسمای حسنی و صفات علیای حق تعالی از بنیادی ترین مسائلی است که در بدایت عروج انسان تا نهایت معراج او که لقاء اهلل می باشد؛ تاثیری عمیق دارد و به حکم حکیم و اصل رصین (العلم امام العمل) و (ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون) نحوه معرفت صحیح و شناخت دقیق به ذات حق تبارک و تعالی و اسماء و صفات او می تواند عامل و علت عبادت عالمانه و نه جاهالنه خداوند باشد و انسان را به معرفت خداوند که خواسته او در حدیث قدسی (کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لکی اعرف) است، برساند. اما پی بردن به کنه ذات او به دلیل محدودیت انسان و عدم احاطه اکتناهی به حضرت حق، مقدور و میسور نیست. به همین دلیل دغدغه اصلی صاحب نظران مسلمان، اعم از متکلم و فیلسوف و عارف تنها اثبات مبدا و خالق برای عالم نبوده است، بلکه ارائه معرفتی صحیح از آفریننده عالم و اسماء و صفات او و رابطه آن ها با ذات حق متعال، مورد توجه آنان بوده است چراکه در زمینه توحید و خدا شناسی، مسالهای مهمتر از اسماء و صفات نیست. اساسا شناخت و راه انسان در توحید از طریق اسماء و صفات حق تعالی است. بنابراین به همان اندازه که مساله مبداء اهمیت دارد، مساله اسماء و صفات هم اهمیت دارد.

کلیدواژه ها:

تجلی ، قوس صعود ، اسما وصفات ، معرفت