حفظ منابع طبیعی در حقوق ایران(مطالعه موردی جنگل ها و مراتع )

ایران، کشوری با اکوسیستم های متنوع و منابع طبیعی غنی ، با چالش قابل توجهی روبرو است : امروزهیکی از مهم ترین عوامل از بین رفتن مراتع و جنگل ها، تخریب آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی می باشد، اعم از اینکه این اقدام به نحو ارادی یا غیر ارادی صورت پذیرد. نتایج پژوهش ها نشان می دهد تخریب مراتع یک چالش جهانی است که شدت آن در کشور های در حال توسعه بیشتر است و عوامل متعددی در تخریب مراتع دخیل هستند که متناسب با شرایط مکانی و زمانی حاکم بر کشور ها و مناطق مختلف ، این عوامل متفاوت هستند . از مهمترین عوامل تخریب مراتع می توان به افزایش تعداد دام و عدم رعایت تناسب بین دام و مرتع ، چرای زودرس ، تغییر کارب ری مراتع به زراعی ، چرای طولانی ، آتش سوزی ، بوته کنی ، مانور نظامی ، احداث جاده و عملیات عمرانی ، ضعف عوامل مدیریتی و قوانین و مقررات حفاظت از مراتع ، خشک سالی و غیره می باشد . حال جهت جلوگیری از این پدیده شوم که باعث از بین رفتن حیات موجودات زنده و کائنات می گردد، توجه به نقش حقوق و قوانینی محکم و متقن در اینخصوص لازم و ضروری است .با توجه به تحقیقات انجام شده در نظام خقوقی اسلام ، نوع مالکیت منابع طبیعی و گستردگی نهاد های بهره برداری از آن ها مدیریت آن ها را انعطاف پذیر کرده است . در نتیجه سیاست گزاران می توانند با در نظر گرفتن نوع منبع و شرایط خاص اجتماعی ، اقتصادی حاکم و معیار های برگرفته از شریعت اسلام روش های مناسبی را برای مدیریت و بهره برداری از این منابع تعیین کنند . این مقاله به بررسی چارچوب حقوقی حاکم بر حفظ منابع طبیعی در ایران می پردازد و نقاط قوت و ضعف آن را بررسی می کتد .

کلیدواژه ها:

منابع طبیعی ، حقوق ایران ، حفظ جنگل ، محیط زیست ، مراتع