تجزیه ژنتیکی عملکرد و برخی صفات زراعی هیبرید ذرت تحت شرایط آبیاری کامل و تنش کم-آبی

صفات مختلف عملکرد دانه، فیزیولوژیکی و فنولوژیکی در هفت نسل ذرت با استفاده از روش تجزیه میانگین نسل ها تحت شرایط کنترل شده و تنش متوسط و شدید کم آبی مورد مطالعه قرار گرفت. ارزیابی نسل های حاصل از تلاقی دو لاین اینبرد ذرت شامل B۷۳ و MO۱۷، سینگل کراس ۷۰۴ (به عنوان نسل F۱) و نیز نسل های F۲، BC۱ ، BC۲ و F۳ در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با ۲۰ تکرار طی دو سال زراعی ۹۹-۱۳۹۸ در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسات میانگین داده ها تحت سه رژیم آبیاری مختلف نشان داد که تنش کم آبی باعث کاهش معنی دار صفات عملکرد دانه و فیزیولوژیکی و افزایش معنی دار صفات فنولوژیکی گردید. تجزیه میانگین نسل ها سهم بالای اثرات ژنی غیر افزایشی را در کنترل ژنتیکی صفات مورد مطالعه نشان داد. این امر لزوم گزینش در نسل های در حال تفکیک پیشرفته و تولید ارقام هیبرید در ذرت را در جهت بهره برداری از واریانس غالبیت، نشان می دهد. همچنین، سهم بارز اثرات ژنی افزایشی در کنترل توارث تعداد روز تا کاکل دهی بیانگر این است که برای اصلاح این صفت و بهره گیری از واریانس افزایشی، گزینش در نسل های در حال تفرق اولیه و والدین اینبرد می تواند موثر باشد. بر اساس مجموعه صفات مورد بررسی لاین اینبرد MO۱۷ و هیبرید SC۷۰۴ در مقایسه با سایر لاین های مورد مطالعه، تحمل بالایی به تنش کم آبی (از مرحله ۵ الی ۶ برگی تا مرحله کاکل دهی) نشان داده و از پایداری عملکرد دانه برخوردار بودند.

کلیدواژه ها:

تجزیه میانگین نسل ها ، تنش کم آبی ، عمل ژن ، نسل های ذرت ، وراثت پذیری