عسل و کاربردهای چندگانه آن در دوره صفویه

بیان مساله : دولت صفویه اگرچه از جهات مختلف سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی در تاریخ ایران از جایگاه و اعتبار ویژه ای برخوردار است ، اما در زمینه های علمی به ویژه در زمینه پزشکی نمی تواند دوره شاخصی محسوب شود. این به معنای افول و عقب گرد دانش طبابت و پزشکی در این دوره نیست بلکه نظام طب در این دوره تداوم نظام مبتنی بر تفکر اخلاطی بود و این تداوم، تحولی را به همراه نداشت . در نظام مبتنی بر تفکر اخلاطی که عدم تعادل اخلاط چهارگانه عامل و مسبب بیماری ها شناخته می شود، پیشگیری و درمان نیز بر همین مبناست . در این شرایط پای بسیاری از مواد غذایی و محصولات کشاورزی و دامی برای پیشگیری و درمان باز می شود. البته باید اشاره نمود که عسل در این میان جایگاه ممتازی دارد.هدف پژوهش : این پژوهش با هدف بررسی انواع کاربرد و استفاده از عسل در دوره صفویه قصد آن دارد تا به این سوال پاسخ دهد که : استفاده از عسل در دوره صفویه چه نسبتی با جایگاه سیاسی فرهنگی این دولت در تاریخ ایران دارد؟روش و چگونگی انجام پژوهش : پژوهش به شیوه مطالعات تاریخی و از نوع تحقیقات کیفی است که با مطالعه منابع تاریخی ، سفرنامه ها و معدود آثار مکتوب اختصاصی در حوزه طب و کشاورزی از این دوره به این موضوع می پردازد.یافته ها و نتیجه گیری : نتایج پژوهش نشان می دهد که تقریبا در اکثر بیماری های رایج دوره صفویه ، استفاده از عسل در قالب و شکل های مختلف دیده و لذا پایه ای مهم در نظام داروئی این دوره نیز محسوب می شد. اما علاوه بر این استفاده از عسل به عنوان شیرین کننده طبیعی و سفید و یا به جای قند در آماده سازی انواع غذا به ویژه در پلاوها در این دوره کاربرد فراوانی داشت . بنابراین عسل جایگاه دوگانه درمانی و غذایی ، در دوره صفویه داشت .

کلیدواژه ها:

صفویه ، نظام طب ، کشاورزی ، عسل ، فرهنگ غذایی .