واکاوی تعارض، تزاحم و اجتماع امرونهی از دیدگاه محقق خراسانی ، علامه مظفر آیت االله سبحانی

تعارض، تزاحم و اجتماع امرونهی سه مسئله ای است که در باب غیرمستقلات عقلیه در اصول فقه با گزارههای مختلفی موردبحث قرار گرفته است . هدف پژوهش حاضر، واکاوی و مقایسه تعارض، تزاحم و اجتماع امرونهی از دیدگاه محقق خراسانی ، علامه مظفر و آیت االله سبحانی بود روش توصیف و تحلیل گزارههای اصولی با گردآوری آوری دادهها به صورت کتابخانه ای بود است و یافته های حاصل از این تحقق این بود که هر سه تن از علماء نامبرده، براین نظر هستند که نکته اشتراک و مشابهت بین این سه باب، وجود اجتماع متعلق های امرونهی به صورت عموم و خصوص من وجه است که این حالتی که قابلیت هر سه باب را دارد، موجب گمراهی و به اشتباه انداختن می شود؛ لذا در این حالت بنابر نظر علامه مظفر وآیت االله سبحانی ،اگر عمومیت عام به صورت استغراقی باشد که در نتیجه باعث مزاحمت در مقام تشریع و صدور فعل می شود، دراین صورت، باب تعارض ایجاد می شود. اما اگر عمومیت عام به صورت بدلی و نتیجه ی آن مزاحمت در مقام امتثال و انجام فعل باشد که در این صورت دو حالت دارد یا مکلف مندوحه نداشته که باعث ایجاد باب تزاحم می شود و یا مندوحه داشته که باعث ایجاد باب اجتماع امر ونهی می شود.ولی بنا بر نظرمحقق خراسانی اگر ملاک خطاب شارع برای ما احراز نشده بود، باب تعارض است واگر ملاک احراز شده باشد،در این صورت باب اجتماع امر ونهی است .ایشان برای تشخیص باب اجتماع امر ونهی بر خلاف آقای مظفر قید مندوحه را برای باب اجتماع امرونهی لازم نمی داند.

کلیدواژه ها:

اجتماع امرونهی ، تعارض ، تزاحم ، محقق خراسانی ، علامه مظفر ، آیت االله سبحانی