تحلیلی بر شمایل کاشی نگاره اغوای حضرت یوسف از منظر اروین پانوفسکی مطالعه موردی : خانه عطروش شیراز

کاشی نگاره های دوره قاجار به سبب تعدد و تکرار موضوعات دینی و ادبیاتی از جمله داستان یوسف در آنها و نقشی که به عنوان رسانه در دوران خود ایفا می کردند، از ارزشمندترین بسترها برای پژوهش به شمار می آیند. برای تحلیل این تصاویر نیاز به شناخت مولفه های نمادینی بوده که در گذشته معنای مشخصی داشته اند و به نوعی بازنمایی بوده اند و در این خصوص روش آیکونولوژی اروین پانوفسکی به عنوان متدی در پژوهش های هنری به جهت تفسیر معنای این مولفه ها می کوشد. این پژوهش به روش آیکونولوژی به خوانش کاشی نگاره اغوای حضرت یوسف در خانه عطروش در دوره قاجار می پردازد و به دنبال یافتن پاسخ یک پرسش اصلی خواهد بود: مضمون ابتدایی و ثانویه و عوامل اثرگذار سیاسی ، اجتماعی بر کاشی نگاره اغوای حضرت یوسف خانه عطروش در دوره قاجار چیست ؟ این پژوهش می کوشد به شیوه توصیفی - تحلیلی به توصیف شیوه آیکونولوژی اروین پانوفسکی و همچنین تحلیل مضامین ابتدایی و ثانویه و عوامل اثرگذار بر کاشی نگاره اغوای حضرت یوسف خانه عطروش و خوانش شمایل شناسانه از این کاشی نگاره بپردازد. اطلاعات این پژوهش از منابع کتابخانه ای و آرشیو تصاویر سازمان میراث فرهنگی جمع آوری شده است . نتیجه پژوهش نشان می دهد مضمون ابتدایی اثر با نمونه های مشابه این موضوع در دیوارنگاری دارای تشابهی است و تمایز آنها در تکنیک اجرا و ترکیب بندی اثر می باشد و مضمون ثانویه اثر کاملا منطبق بر منظومه یوسف و زلیخا سروده جامی است . تفسیر شمایل شناسانه کاشی نگاره حاکی از تاثیرات پیش زمینه هنری دوره قاجار است که متاثر از شرایط اجتماعی و سیاسی است .

کلیدواژه ها:

شمایل شناسی ، داستان یوسف ، پانوفسکی ، کاشی نگاره.