بررسی زمان مناسب ورود و خروج دام از مرتع در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (کرمان-بردسیر)

هر کدام از گونه های مرتعی که مورد چرای دام قرار می گیرند بر اساس دوره رشد خود در زمان خاصی آمادگی چرا را خواهند داشت و در زمان خاصی نیز باید چرای آنها متوقف شود.علاوه بر آن خاک مرتع نیز بسته به میزان رطوبت حاصل از بارش های آسمانی بخصوص در اواخر زمستان و اوایل بهار، همچنین دمای هوا آمادگی ورود دام به مرتع را پیدا می کند. بدون شناخت این خصوصیات در یک مرتع تعیین فصل چرا و مدیریت چرا و دام مقدور نمیباشد. با انجام این بررسی، امکان تجدید نظر در برنامه مدیریت چرای مراتع مناطق دارای پوشش گیاهی مشابه فراهم میشود. به همین منظور برای تعیین ورود بموقع دام به مرتع و خروج به هنگام آن از مرتع، این تحقیق در مراتع نیمه استپی کوه پنج واقع در استان کرمان بمدت 5 سال(‮‭1385-1389‬) اجرا شد. البته با توجه به شروع طرح از اواسط تابستان سال ‮‭1385‬ اطلاعا ت آن سال از گزارش حذف گردید. جهت تشخیص آمادگی مرتع برای ورود دام جمع آوری دادههایی از فنولوژی گیاهان و خاک مرتع لازم است .بدین منظور ابتدا لیستی از گیاهان مهم مرتعی در سایت تهیه شد و سپس از هرگونه ‮‭10‬ پایه انتخاب گردید. اطلاعات مربوط به مراحل فنولوژی و ارتفاع کل گیاه برای هر پایه در مقاطع زمانی تقریبا هر ‮‭15‬ روز اندازهگیری و در فرم ویژه ای ثبت گردید. همچنین وضعیت رطوبت ظاهری خاک نیز در هر مرحله آمار برداری بررسی و در فرم خاصی ثبت گردید . جهت تعیین زمان مناسب خروج دام از مرتع در صد بهره برداری شده از گونه های اصلی مرتع و مقایسه آن با حد بهره برداری مجاز آنها مد نظر قرار گرفت (حد بهره برداری مجاز گونه ها درقالب طرح جداگانه ای بررسی شده است) با توجه به فنولوژی گراس ها که از اواسط اردیبهشت به بذر می نشینند و بیشتر گونه های غیر گراس نیز که در این زمان یا به گل رفته اند و یا میوه تشکیل داده اند و همچنین خشکی خاک زمان ورود دام می تواند از اواسط اردیبهشت تا اوایل خرداد معین گردد. و خروج دام با توجه به نتایج طرح تعیین حد بهره برداری مجاز باید بر اساس برداشت ‮‭50‬ درصد بهره برداری از گونه های چند ساله و توجه به این نکته که در اواخر فصل بیشتر جیره دام معطوف به بقایای گونه های یکساله می باشد تعیین گردد. بنابراین دام می تواند ‮‭20‬ اردیبهشت ماه وارد و ‮‭30‬ مرداد تا ‮‭15‬ شهریور از مرتع خارج شود. واژه های کلیدی: آمادگی مرتع، زمان مناسب ورود دام به مرتع، زمان مناسب خروج دام از مرتع ، فنولوژی، مدیریت چرایی و سایت کوه پنج