تهیه شناسنامه سلامت ارقام مهم تجاری مرکبات کشور نسبت به بیماری پسوروز

پسوروز قدیمی ترین بیماری ویروسی شناخته شده در مرکبات است. در این پژوهش، کاربرد روش های بیولوژیکی، سرولوژیکی و مولکولی در ردیابی جدایه های بومی پسوروز کشور بررسی شد تا ضمن انتخاب کنترل مثبت مناسب، این آزمون ها در تهیه شناسنامه سلامت ارقام منتخب نسبت به این بیماری مورد استفاده قرار گیرند. بر این اساس، ابتدا آزمون گیاهان محک پرتقال پاین اپل ‭(Citrus sinensis cv.Pineapple) ‬و گل دکمه ای ‭(Gomphrena globosa) ‬با ‮‭16‬ جدایه مرتبط با پسوروز موجود در کلکسیون ویروسی موسسه تحقیقات مرکبات و جمع آوری شده از درختان ارقام قدیمی دارای علایم ایستگاه ستادی مرکبات و کاخ موزه رامسر انجام شد. بر اساس علایم باغی پوسته ای شدن تنه، تغییر رنگ مقطع شاخه، نقوش موزاییکی و لکه حلقوی در برگ و میوه، علایم موسوم به شوک، موزاییک رگه ای و نقش برگ بلوطی در محک پرتقال و لکه های نکروتیک در محک گل دکمه ای، جدایه شاخص ‭P.Bro ‬به عنوان کنترل مثبت انتخاب و کارآیی تکنیک آرتی پی سی آر در تشخیص این جدایه و سایر جدایه ها در مقایسه با نمونه مثبت استاندارد خارجی بررسی شد. بر اساس این تحقیق، تشخیص نمونه های آلوده به پسوروز، صرفا با آزمون بیولوژیکی در شرایط کنترل شده دمایی (‮‭26‬ درجه روز و ‮‭18‬ درجه شب) امکان پذیر بوده است. امکان ردیابی ویروس در این جدایه ها به روش سرولوژیکی مورد مطالعه قرار گرفت. ویروس در جدایه های مورد بررسی با آنتی بادی مونوکلونال ایتالیایی ‭(Agritest‬، ‭Italy) ‬ردیابی نشد. با وجود کارآیی تکنیک آرتی پی سی آر در تشخیص نمونه استاندارد، نتیجه قابل اعتماد و مناسب توالییابی از این روش در شناسایی جدایه ‭P.Bro ‬و سایر جدایه های مطالعه حاضر حاصل نشد. پس از استاندارد سازی روش تشخیص، ارزیابی سلامت ‮‭26‬ رقم تجاری مرکبات به بیماری پسوروز به روش آزمون بیولوژیکی با استفاده از گیاهچه های پرتقال پاین اپل انجام شد. بر اساس علایم برگی ظاهرشده در گیاهان محک، کدهای N5 و N‮‭25‬ به ترتیب مربوط به ارقام خونی و بادرنگ، آلوده به بیماری پسوروز تشخیص داده شدند. کلیدواژه ها: آنتی بادی، پسوروز، گیاه محک، مرکبات، ویروس