تعیین ترکیبات شیمیایی و قابلیت هضم گیاهان غالب مراتع منطقه زرند در استان کرمان

تعیین کیفیت علوفه مراتع عامل مهمی در ارزیابی وضعیت تغذیه دام های وابسته به مرتع، تعیین زمان مناسب چرا، افزایش عملکرد دام ها و آسیب کمتر به مرتع است. این مطالعه به منظور تعیین ترکیبات شیمیایی، ارزش غذایی و تخمیرپذیری گیاهان غالب در مراتع منطقه زرند در استان کرمان انجام شد.مراتع این منطقه به پنج قسمت تقسیم شدند و در هر قسمت از گیاهان غالب در 10 روستا و یا مرتع در سه مرحله رشد رویشی، گلدهی و بذردهی نمونه برداری انجام شد. 13 گونه مورد مطالعه شاملدرمنه دشتی(Artemisia sieberi)،درمنه کوهی(Artemisia aucheri)،گاو چاق کن (Scariola orientalis)، نوعی گون (Astragalus ovideus)،گون درختچه ای (Astragalus squarrousus)، نخود کوهی (Cicer spiroceras)، کما کندل (Dorema ammoniacum)، چتر گندمی داسی (Bupleurom falcatum)، سیاه گینه (Denderostellera lessertii)، تربیت کرمانی(Daphne stapfii)، برگ آردی(Krascheninnikovia ceratoides)، سربال (Pterocephalus aphghanicus) و کلپوره (Teucrium polium) بودند. نتایج نشان داد که گونه های مورد مطالعه در مراحل مختلف رشد دارای میانگین های: پروتیین خام 27/11 درصد با دامنه ای بین 59/20-73/4 درصد، دیواره سلولی98/46 درصد با دامنه ای بین 82/66-03/28درصد، دیواره سلولی بدون همی سلولز 99/35 با دامنه ای بین 74/53- 78/17 درصد، چربی خام 73/2 درصد با دامنه ای بین 58/5-92/0 درصدو خاکستر خام 69/9 درصد با دامنه ای بین 71/16-87/3 درصد بودند.با افزایش سن گیاهان در این مطالعه، غلظتپروتیین خام کاهش و میزان دیواره سلولی و دیواره سلولی بدون همی سلولز افزایش یافت. در مراحل مختلف رشدگیاهان مورد مطالعه، میانگین غلظت عناصر معدنی شامل کلسیم، فسفر، پتاسیم، منیزیم و سدیم و همچنین مس، منگنز، آهن و روی به ترتیب 85/1، 14/0، 32/1، 35/0، 53/0 درصد و 0/6، 7/59، 6/746 و 0/17 میلی گرم در کیلوگرم تعیین شد. مخلوطی با نسبت مساوی از گونه های مورد مطالعه،نیاز گوسفند و بزها به عناصر فسفر، مس و روی را تامین نمی کند.برآورد انرژی قابل متابولیسم از طریق تعیین تخمیرپذیری در شرایط تولید گاز نشان داد که میانگین انرژی قابل متابولیسم در گونه های مورد مطالعه در مراحل رشد رویشی، گلدهی و بذردهی به ترتیب 50/1، 43/1 و 29/1 کیلوکالری در کیلوگرم بود که تامین کننده انرژی مورد نیاز گوسفند و بزهای منطقه خصوصا در مراحل انتهایی رشد گیاهان نیست. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که علوفه های مرتعی منطقه زرند از نظر تامین پروتیین خام مورد نیاز روزانه واحد دامی چراکننده در مراتع منطقه مناسباست اما از نظر انرژی قابل متابولیسم و عناصر معدنی فسفر، مس و روی کمبود دارند، که با تامین این مواد از طریق خوراک دستی می توان راندمان مناسب تری را در دام های وابسته به مراتع این منطقه انتظار داشت.واژه های کلیدی: ترکیبات شیمیایی،تخمیرپذیری،زرند، گیاهان مرتعی و مواد معدنی