بررسی واکنش لاین های گندم امیدبخش 1394 کشور نسبت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در شرایط مزرعه و گلخانه

بیماری بلایت فوزاریومی سنبله که توسط گونه های مختلف قارچ Fusarium به ویژه گونه Fusarium graminearum ایجاد می شود، یکی از مهم ترین بیماری های گندم در ایران است که مخصوصا در اقلیم گرم و مرطوب کشور شایع است. در پروژه حاضر تعداد 68 ژنوتیپ گندم مربوط به آزمایشات مقایسه عملکرد امیدبخش کشور در سال 1394 شامل 20 لاین گندم نان اقلیم گرم و مرطوب شمال (ERWYT-N-94)، 28 لاین گندم نان اقلیم گرم و خشک جنوب (ERWYT-S-94) و 20 لاین گندم دوروم گرم (ERDYT-W-94) طی دو سال زراعی 95-1394 و 96-1395در شرایط مزرعه در دو منطقه گرگان و مغان از نظر مقاومت به این بیماری مورد بررسی قرار گرفتند. بررسی واکنش این ژنوتیپ ها علاوه بر مزرعه در شرایط گلخانه (کرج) نیز در برنامه کار پروژه قرار داشت. با توجه به برخی مشکلات فنی در خزانه آزمایشی گرگان در سال زراعی 95-1394 و نیز در گلخانه بررسی واکنش مواد و انتخاب آنها براساس داده های سه محیط دیگر (دو سال مغان و یک سال گرگان) انجام شد. تجزیه مرکب داده های مزرعه ای مربوط به میزان وقوع، شدت و شاخص بیماری نشان داد که برای هر سه صفت گفته شده در هر سه دسته مواد گفته شده در این تحقیق، تفاوت معنی داری بین ژنوتیپ های آزمایشی وجود دارد. ارزیابی واکنش ژنوتیپ های اقلیم گرم و مرطوب شمال نشان داد که سه ژنوتیپ N-94-1 (مروارید)، N-94-15 و N-94-16 با داشتن میانگین وقوع، شدت و شاخص بیماری پایین تر در مقایسه با سایر لاین های آزمایشی، از مقاومت بالاتری نسبت به بیماری برخوردارند. در ارتباط با ژنوتیپ های اقلیم گرم و خشک جنوب، لاین آزمایشی S-94-3 از نظر هر سه صفت گفته شده و دو لاین S-94-15 و S-94-21 از نظر وقوع و شاخص بیماری بهتر از لاین های دیگر ظاهر شدند. از میان لاین های گندم دوروم نیز لاین آزمایشی DW-94-18 از نظر هر سه صفت و سه لاین DW-94-4، DW-94-13 و DW-94-17 از نظر وقوع و شاخص بیماری مقاومت بهتری داشتند. براساس نتایج بررسی حاضر شش لاین آزمایشی N-94-4، N-94-9، N-94-15، N-94-16، N-94-17 و N-94-18 از اقلیم گرم و مرطوب شمال، سه لاین S-94-3، S-94-15 و S-94-21 از اقلیم گرم و خشک جنوب و چهار لاین DW-94-4، DW-94-13، DW-94-17 و DW-94-18 با میانگین های شاخص بیماری کمتر در مقایسه سایر لاین های آزمایشی، از نظر مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله می توانند به عنوان جایگزین هایی برای ارقام مورد کاشت در اقلیم-های مربوطه در نظر گرفته شوند.واژه های کلیدی:گندم، امیدبخش، بلایت فوزاریومی سنبله، Fusarium graminearum، مقاومت