به سوی کارآفرینی

یکی از اتفاقات مهم در حوزه اجرای سند تحول بنیادین آموزشوپرورش ظهور برنامه ویژه مدرسه )بوم( است که اگرچه قبال هم مدرسه ها به صورت محدود این برنامه را اجرا میکردند، ولیکن به لحاظ ساختار قانونی، شکل برنامه ریزی اجرایی و ارزشیابی آن میتواند جزو برنامه های موفق آموزش وپرورش باشد. از اهداف اصلی اجرای این برنامه می توان به این موارد اشاره کرد: ( الف پاسخگویی به نیازهای منطقه ای و محلی ناشی از تفاوتهای محیط زندگی شهری، روستایی، عشایری، فرهنگی، جغرافیایی، جنسیتی و فردی دانش آموزان؛ ( ب تنوع بخشی به محیطهای یادگیری با بهره گیری از امکانات و فضاهای آموزشی داخل و خارج از کلاس و مدرسه و ایجاد فضایی شاداب، پرنشاط و لذت بخش برای دانش آموزان؛ ( ج ارتقای جایگاه مدرسه در اذهان عمومی به عنوان محور توسعه محله و شاخص بالندگی آن؛ از جمله: (محله برای مدرسه، مدرسه برای محله راهنمای برنامه ویژه مدرسه1387، یکی از برنامه هایی که با توجه به اهداف برنامه ویژه مدرسه، سند تحول بنیادین آموزشوپرورش و برنامه درسی ملی انجام میشود، ایجاد شغل و کسب روزی حالل است که در مدرسه ها، با توجه به امکانات موجود و در فضاهای محلی انجام میگیرد. برداشت میوه درخت خرما از دیرباز جایگاه مهمی داشته است. در قرآن کریم نام نخل بیشتر از همه درختان ذکر شده است. نام خرما بیست بار در قرآن آمده است: بقره 266؛ انعام 99 و 41؛ رعد 4؛ نحل 11 و 67؛ اسرا 91؛ کهف 32؛ مریم 23 و 25؛ طه 71؛ مومنون 19؛ شعرا 148؛ یس 34؛ ق 10؛ قمر 20؛ رحمن 11 و 68؛ حاقه 7؛ عبس .29« خرما، چه بهلحاظ باورهای مردم و چه خواص درمانی و تغذیهای، در صدر میوه ها قرار دارد. اما هرچه به سمت جلو حرکت میکنیم، کمکم ارزش، جایگاه و اهمیت خود را از دست میدهد. البته باید هم در بحث باورها و اعتقادات، هم در زمینه ارزش غذایی و کاشت و برداشت آن، اقدامات موثری برداشته یکپنجم از تمامی تولیدکنندگان خرما به شود. ایران تقریبا شمار میرود. استانهای جنوبی کشور بسترها و زمینه های لازم را برای کشت و برداشت این محصول دارند. خاک و آب وهوای گرم، این امکان را برای بهره وری از این درخت مقدس فراهم می آورد. مطابق با شیوه نامه برنامه ویژه مدرسه، آموزش گرده افشانی (ایوار، هوار) این محصول در دستورکار قرار گرفت. برای این کار آموزش از بهمن ماه آغاز شد که فصل گرده افشانی درخت نخل است. آموزش در باغ نخیلات و در باغ یکی از اولیای بزرگوار که تجربه کافی را در این زمینه داشت آغاز شد. در این مرحله ابتدا در خصوص روزی حلال و شغل شریف انبیا و اولیای دین، اهمیت این درخت، ابزار، نحوه کار و موارد ایمنی آموزشهایی داده شد. پس از ظهور اسپاتهای نر و ماده، با آغاز شکافتن اسپاتهای ماده، عملیات گردهافشانی آغاز میشود. این شرایط تا اواخر اسفندماه ادامه دارد. البته براساس شرایط آب وهوایی و نوع درخت نخل متفاوت است. گرده افشانی نخل به وسیله انسان، زنبور عسل و باد صورت میگیرد، اما بهترین روش گرده افشانی توسط انسان است. موهر گل نر را از درختان نر جدا میکند. پس از آن خوشچه گل نر در گلآذین ماده قرار میگیرد و بسته میشود. در ادامه گرده افشانی تکمیلی به وسیله کیسه نخی حاوی گرده، کمربندی حفاظتی به نام (پروند) و دانه گل نر انجام میگیرد. البته امروزه این کار در باغها و نخیلات بزرگ به شکل مکانیزه صورت میگیرد تا مشکلات ناشی از گرده افشانی سنتی مرتفع شوند (غضنفری، مهارلویی، شیرزادیفر و لغوی، 1391).

 دانش آموزان پس از دریافت آموزشهای لازم از موهر یا مغبر، این کار را با نخلهای کوتاه امتحان کردند تا ارزشیابی از کارشان صورت بگیرد. دلیل آنکه از نخلهای بزرگ استفاده نشده، آن بود که بچه ها مهارت لازم را ابتدا با نخیلات کوچک به دست بیاورند تا در گام بعدی بتوانند با ایمنی بیشتری از نخلهای بزرگتر استفاده کنند. انجام چنین فعالیتهایی، ضمن تقویت باورهای دینی و معرفی ظرفیتها و توانمندیهای منطقه ای، زمینه های لازم را برای ایجاد کارآفرینی در بین جوانان و نوجوانان ایجاد میکند.

 پی نوشتها 1. Mohar 2. Moghbor 

منابع .1 قرآن کریم .

2 راهنمای برنامه ویژه مدرسه (1387) .

3 غضنفری، مهدی. مهارلویی، محمدمهدی. شیرزادیفر، علیمحمد. لغوی، محمد. طراحی، ساخت و ارزیابی دستگاه گرده افشان فرغونی پنوماتیکی خرما به منظور کاهش زمان گرد ه افشانی نخیلات و افزایش بهره وری نیروی انسانی و تولید خرما: هفتمین کنگره ملی مهندسی ماشینهای کشاورزی و مکانیزاسیون (1391)ی