چرخ دنده

25 آبان 1405 - خواندن 2 دقیقه - 14 بازدید

ابوالفضل جهانشاهلو

چرخ دنده دو استوانه ی غلتان ایده آل است که برای جلوگیری از لغزش، روی محیطشان دندانه می زنیم. شرط درگیری صحیح این است که پروفیل دندانه ها معمولا اینولوتی باشد تا نسبت سرعت زاویه ای ثابت بماند و ضربه و صدا کم شود.

۲. پارامترهای کلیدی چرخ دنده ی ساده

مدول m = d / z : قطر گام d تقسیم بر تعداد دندانه z. دو چرخ دنده ی درگیر باید مدول یکسان داشته باشند.

قطر گام: d = m * z

فاصله ی مرکزی: a = m*(z1+z2)/2

زاویه ی فشار استاندارد: معمولا ۲۰ درجه. بزرگ تر شدن آن، دندانه را قوی تر ولی نیروی جداکننده ی محورها را بیش تر می کند.

نسبت انتقال: i = z2/z1 = n1/n2 = T2/T1 در حالت ایده آل. یعنی سرعت با تعداد دندانه نسبت عکس و گشتاور نسبت مستقیم دارد.

اینجا بیشتر آدم ها گیر می کنند: افزایش گشتاور مجانی نیست، بهای آن کاهش سرعت است، چون توان P = T * ω تقریبا ثابت می ماند.

نوع درگیری محورها ویژگی مهندسی

ساده موازی ارزان، پرصدا، برای سرعت متوسط

مارپیچ موازی تماس تدریجی، کم صدا، نیروی محوری دارد

مخروطی متقاطع انتقال قدرت بین محورهای عمود

حلزونی متنافر نسبت خیلی بالا در یک مرحله، لغزش زیاد و بازده کم تر

خورشیدی هم محور نسبت بالا در حجم کم، برای گیربکس اتوماتیک و توربین

یک مثال با هم ببین: پینیون محرک z1=20 با مدول m=2mm با چرخ رانده ی z2=40 درگیر است. فاصله ی مرکزی می شود a = 2*(20+40)/2 = 60mm و نسبت انتقال i = 40/20 = 2. یعنی سرعت خروجی نصف و گشتاور ایده آل دو برابر می شود.