سید علی سعادتی پور
11 یادداشت منتشر شدهآیا جرئت بازنگری در باورهایمان را داریم؟
آیا جرئت بازنگری در باورهایمان را داریم؟
سید علی سعادتی پور
ما پیش از آنکه فرصت انتخاب داشته باشیم، صاحب مجموعه ای از باورها شده ایم؛ درباره خدا، دین، اخلاق، سیاست، عشق، خانواده و حتی معنای زندگی.
در خانواده ای متولد شده ایم، در فرهنگی رشد کرده ایم و در فضایی نفس کشیده ایم که بسیاری از پاسخ های زندگی را پیش از شکل گیری پرسش هایمان در اختیار ما گذاشته است.
اما یک پرسش اساسی وجود دارد: آیا هر آنچه به ما رسیده، الزاما شایسته باور کردن است؟
شاید یکی از دشوارترین شکل های شجاعت، نه ایستادن در برابر دیگران، بلکه ایستادن در برابر باورهایی باشد که سال ها بخشی از هویت ما بوده اند.
ما معمولا برای دفاع از اعتقاداتمان آماده ایم، اما آیا به همان اندازه برای بازنگری در آنها شجاعت داریم؟
گاهی کنار گذاشتن یک باور، نشانه بی اخلاقی، بی ریشگی یا گمراهی نیست؛ ممکن است نتیجه صداقت با خویشتن باشد. ممکن است انسانی پس از سال ها مطالعه، تجربه و تامل، به این نتیجه برسد که دیگر نمی تواند به چیزی باور داشته باشد که روزگاری بدون انتخاب پذیرفته است.
البته قرار نیست هر باور موروثی نادرست باشد؛ همان طور که هر باور تازه ای الزاما درست نیست. مسئله، نه موروثی بودن یک عقیده است و نه جدید بودن آن؛ مسئله این است که آیا آن عقیده از آزمون عقل، تجربه، پرسش و تامل عبور کرده است یا خیر.
شاید بلوغ فکری از جایی آغاز می شود که انسان به جای پرسیدن «چه چیزی را باید باور کنم؟» از خودش بپرسد: «چرا باید این را باور کنم؟»
آزادی اندیشه فقط حق انتخاب میان چند عقیده نیست؛ حق تجدیدنظر، تردید و حتی عبور از باورهایی است که روزگاری مقدس و تغییرناپذیر به نظر می رسیدند.
شاید شجاعت واقعی این نباشد که تا آخر عمر پای تمام باورهایمان بایستیم؛ شاید شجاعت واقعی این باشد که اگر روزی فهمیدیم در اشتباه بوده ایم، توانایی برخاستن و عبور کردن از آن را داشته باشیم.