خشونت علیه کودکان همیشه کبودی به جا نمی گذارد؛ آیا آسیب روانی را می بینیم؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

خشونت علیه کودکان همیشه کبودی به جا نمی گذارد؛ آیا آسیب روانی را می بینیم؟

وقتی از خشونت علیه کودک صحبت می شود، بسیاری از مردم ابتدا به کتک زدن و آثار جسمی آن فکر می کنند. اما خشونت همیشه رد کبودی و جراحت بر بدن باقی نمی گذارد. تحقیر مداوم، تهدید، ترساندن، ناسزاگویی، بی اعتنایی آسیب زا و وادارکردن کودک به تحمل رفتارهای آزاردهنده نیز می توانند احساس امنیت و ارزشمندی او را تضعیف کنند. جمله هایی مانند «از تو چیزی درنمی آید» یا «اگر گریه کنی، دیگر دوستت ندارم» ممکن است از نگاه بزرگسالان حرف هایی گذرا باشند، اما برای کودکی که هنوز در حال ساختن تصویر خود از جهان است، پیام هایی عمیق و دردناک به همراه دارند.

ماده ۱۹ کنوانسیون حقوق کودک، حمایت از کودکان در برابر همه شکل های خشونت جسمی و روانی، آسیب، سوءرفتار، غفلت و بهره کشی را ضروری می داند. این مسئولیت فقط متوجه والدین نیست؛ مدارس، مراکز مراقبتی و نهادهای عمومی نیز باید برای پیشگیری از خشونت و شناسایی و رسیدگی به موارد آن اقدام کنند. به همین دلیل، نمی توان هر رفتار آسیب زایی را صرفا به نام تربیت توجیه کرد. انضباط و آموزش مسئولیت پذیری با ترساندن، تحقیر یا شکستن شخصیت کودک تفاوت دارد.

پیشگیری از خشونت با سرزنش خانواده ها به تنهایی محقق نمی شود. والدین نیز ممکن است زیر فشار اقتصادی، تنش های خانوادگی یا کمبود حمایت قرار داشته باشند؛ ازاین رو، آموزش مهارت های تربیتی، خدمات حمایتی و دسترسی به راهنمایی تخصصی اهمیت دارد. بااین حال، دشواری های بزرگسالان نمی تواند توجیهی برای آسیب زدن به کودک باشد. اگر کودکی از خشونت سخن می گوید، نخستین واکنش نباید انکار، سرزنش یا پرسش هایی باشد که او را مقصر جلوه دهد. باید حرفش را جدی گرفت، امنیتش را سنجید و در صورت نیاز از مسیرهای حمایتی و قانونی مناسب کمک خواست. کودکی امن، کودکی نیست که فقط آثار ضربه بر بدنش دیده نشود؛ کودکی است که در آن بتواند بدون ترس زندگی کند، اشتباه کند، سوال بپرسد و احساساتش را بیان کند.

---