مدرسه رفتن کافی نیست؛ آیا هر کودکی واقعا از حق آموزش برخوردار است؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

مدرسه رفتن کافی نیست؛ آیا هر کودکی واقعا از حق آموزش برخوردار است؟

گاهی وقتی می گوییم کودکان از حق آموزش برخوردارند، تنها به بازبودن درهای مدرسه فکر می کنیم. اما حضور در کلاس، به تنهایی تضمین نمی کند که کودک آموزش مناسب و باکیفیت دریافت می کند. کودکی که به دلیل فقر از تهیه وسایل آموزشی ناتوان است، کودکی که در مدرسه با تحقیر و خشونت روبه رو می شود یا کودکی که به علت معلولیت به امکانات دسترس پذیر نیاز دارد اما از آن ها محروم است، ممکن است به ظاهر دانش آموز باشد، اما فرصت برابر برای یادگیری نداشته باشد.

ماده ۲۸ کنوانسیون حقوق کودک حق آموزش را به رسمیت می شناسد و بر دسترس پذیری آموزش، به ویژه آموزش ابتدایی رایگان و اجباری، و اقدام برای کاهش ترک تحصیل تاکید دارد. ماده ۲۹ نیز یادآوری می کند که هدف آموزش فقط انتقال اطلاعات و آماده سازی برای امتحان نیست؛ آموزش باید به رشد شخصیت، استعدادها و توانایی های کودک کمک کند و احترام به حقوق بشر، تفاهم، صلح و محیط زیست را پرورش دهد. از این منظر، مدرسه ای که در آن کودک از پرسیدن می ترسد یا به خاطر اشتباه کردن تحقیر می شود، از رسالت تربیتی خود فاصله گرفته است.

حق آموزش مسئولیتی مشترک ایجاد می کند. خانواده ها در پیگیری آموزش فرزندان نقش دارند، اما دولت و نهادهای آموزشی نیز باید شرایطی فراهم کنند که فقر، تبعیض، ناامنی یا نبود امکانات، کودکان را از یادگیری محروم نکند. کیفیت آموزش، سلامت محیط مدرسه، رفتار کارکنان، حمایت از کودکان دارای نیازهای متفاوت و توجه به وضعیت دانش آموزان در معرض ترک تحصیل، همگی بخشی از این مسئولیت اند. پرسش اساسی تنها این نیست که چند کودک ثبت نام کرده اند؛ باید پرسید چه تعداد از آنان واقعا یاد می گیرند، احساس امنیت دارند و فرصت شکوفایی پیدا می کنند. آموزش حق کودک است، نه امتیازی که فقط به کودکان برخوردار تعلق داشته باشد.

---