بازی تجمل نیست؛ چرا حق بازی کودکان را جدی نمی گیریم؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

بازی تجمل نیست؛ چرا حق بازی کودکان را جدی نمی گیریم؟

در زندگی پرشتاب امروز، گاهی بازی نخستین چیزی است که از برنامه روزانه کودکان حذف می شود. کلاس های پی درپی، تکالیف فراوان و انتظار برای موفقیت تحصیلی، چنان فضای زندگی کودک را پر می کند که فرصت بازی آزاد به امتیازی فرعی تبدیل می شود. بعضی بزرگسالان نیز بازی را کاری بی فایده می دانند که باید پس از پایان همه وظایف انجام شود. اما کودکی که هیچ فرصتی برای بازی، استراحت و تجربه آزادانه ندارد، بخشی مهم از فرصت رشد خود را از دست می دهد.

ماده ۳۱ کنوانسیون حقوق کودک، حق کودک به استراحت، اوقات فراغت، بازی، فعالیت های متناسب با سن و مشارکت در زندگی فرهنگی و هنری را به رسمیت می شناسد. بازی فقط راهی برای سرگرم کردن کودک نیست؛ فضایی است که در آن تخیل، همکاری، حل مسئله، شناخت احساسات و تجربه ارتباط با دیگران شکل می گیرد. کودک در بازی می تواند نقش های گوناگون را امتحان کند، شکست بخورد، دوباره تلاش کند و بدون آنکه هر تجربه به نمره یا ارزیابی تبدیل شود، جهان پیرامونش را بشناسد.

حق بازی همچنین به شرایط اجتماعی و محیط زندگی ارتباط دارد. کودکانی که در محله های ناامن زندگی می کنند، فضای سبز یا زمین بازی در دسترس ندارند یا به دلیل فقر فرصت شرکت در فعالیت های فرهنگی را پیدا نمی کنند، از فرصت هایی محروم می شوند که برای رشدشان اهمیت دارد. بنابراین، فراهم کردن امکان بازی فقط وظیفه خانواده نیست؛ طراحی شهری، فضای مدرسه و سیاست های فرهنگی نیز در آن نقش دارند. بازی نباید پاداشی باشد که کودک فقط پس از موفقیت در درس دریافت می کند. کودکان برای رشد سالم به زمان هایی نیاز دارند که مجبور نباشند دائما چیزی را ثابت کنند. گاهی بهترین کاری که بزرگسالان می توانند برای آینده کودک انجام دهند، این است که بخشی از وقت او را از برنامه های فشرده آزاد کنند و اجازه دهند کودک باشد؛ بازی کند، کشف کند و لذت ببرد.

---