جنگ که آغاز می شود، حقوق کودکان چه می شود؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

جنگ که آغاز می شود، حقوق کودکان چه می شود؟

در جنگ، کودکان از جمله کسانی هستند که کمترین نقش را در تصمیم های منتهی به درگیری دارند، اما ممکن است سنگین ترین پیامدهای آن را تحمل کنند. تخریب خانه ها، آسیب دیدن مدارس و مراکز درمانی، آوارگی، جدایی از خانواده، از دست دادن نزدیکان و محرومیت از آموزش، زندگی کودک را از پایه دگرگون می کند. حتی کودکانی که مستقیما زخمی نمی شوند، ممکن است با ترس، بی ثباتی و فقدان احساس امنیت روبه رو شوند. جنگ برای کودک فقط رویدادی در اخبار نیست؛ می تواند تمام معنای خانه، مدرسه، دوستی و آینده را تغییر دهد.

ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک بر رعایت قواعد حقوق بشردوستانه قابل اعمال در مخاصمات مسلحانه و اتخاذ تدابیر عملی برای حمایت و مراقبت از کودکان آسیب دیده از جنگ تاکید دارد. ماده ۳۹ نیز بر اهمیت بهبود جسمی و روانی و بازپیوستن اجتماعی کودکانی تاکید می کند که قربانی جنگ، سوءرفتار یا بهره کشی شده اند. این حمایت ها باید در کنار دیگر قواعد حقوق بشردوستانه، از جمله قواعد مربوط به حفاظت از غیرنظامیان، بررسی شوند. حفاظت از کودکان تنها به جلوگیری از آسیب مستقیم محدود نیست؛ باید دسترسی آنان به درمان، غذا، آب، سرپناه، آموزش و پیوندهای خانوادگی نیز تا حد امکان حفظ شود.

پس از پایان درگیری نیز مسئولیت ها پایان نمی یابند. کودکی که خانه یا یکی از والدین خود را از دست داده، برای بازگشت به زندگی عادی به حمایت پایدار نیاز دارد. بازسازی مدرسه ها، فراهم کردن خدمات سلامت، حمایت روانی اجتماعی، پیگیری وضعیت کودکان جداشده از خانواده و بازگرداندن فرصت یادگیری باید بخشی از برنامه های پس از جنگ باشد. انتشار تصاویر کودکان آسیب دیده نیز باید با احترام به حریم خصوصی و کرامت آنان انجام شود؛ رنج کودک نباید به ابزاری برای جلب توجه تبدیل شود. در هر مخاصمه مسلحانه، یک اصل باید روشن بماند: کودکان مسئول جنگ نیستند و نباید هزینه تصمیم های نظامی و سیاسی را با جان، سلامت و آینده خود بپردازند.

---