اراده وجودی

[محی الدین ابن عربی]

«فالتوقیت فی الاصل للمعلوم، و القضاء و العلم و الاراده و المشیئه تبع للقدر».(1) 

***

[داوود قیصری]

گوید: بنابراین توقیت (تعیین وقت1) در اصل معلوم راست، قضا و علم و اراده و مشیت تابع قدراند2 یعنی تعیین هر حالی از احوال اعیان به وقت معین و زمان خاص، در حقیقت اقتضا و درخواست اعیان است، چون آن ها به استعداداتشان آن توقیت را درخواست دارند، و علم الهی تابع معلوم است، بنابراین قضا و قدر – که عبارت از توقیت است – و اراده و مشیت، تمامشان تابع قدراند – یعنی: مقدور – زیرا قدر – به معنی توقیت و تعیین وقت – تابع مقدور است، چنان که گفته آمد، پس آن چه که مشهور است: اراده اختصاص دهنده است و یا مشیت و یا عنایت الهی اقتضای امر از امور را می کند، محمول بر مشیت و اراده ذاتی3 است – نه اسمایی4 - .(2)

***

[یزدانپناه عسکری]

قانون فرمان بردن از اراده اسمایی حق به اراده وجودی مربوط می شود.

____________

1 - محیی الدین بن عربی، فصوص الحکم، 1جلد، دار احیاء الکتب العربیه - قاهره، چاپ: اول، 1946 م. ج2 ؛ ص165

2 - شرح قیصری بر فصوص الحکم ابن عربی جلد اول ، گزارش داوود قیصری ، ترجمه و تعلیق محمد خواجوی ، حواشی موید الین جندی ، عبدالرزاق کاشانی ، صائن الدین علی ترکه،عبدالرحمن جامی ،حسن زاده آملی – تهران: مولی، 1387 جلد 2 ص ، 702 ، 703

- [(فالتوقیت فی الاصل للمعلوم، و القضاء و العلم و الاراده و المشیه تبع للقدر.) ای، تعیین کل حال من احوال الاعیان بوقت معین و زمان خاص، انما هو فی الحقیقه مقتضی الاعیان، فانها تطلب باستعداداتها ذلک التوقیت.

- و العلم الالهی تابع للمعلوم، فالقضاء و القدر الذی هو التوقیت و الاراده و المشیئه کلها تابعه للقدر، ای المقدور، اذ القدر بمعنی التوقیت تابع للمقدور. کما مر آنفا. فما هو المشهور من ان الاراده مخصصه، او المشیئه او العنایه الالهیه مقتضیه امرا ما، محمول بالمشیئه و الاراده الذاتیه، لا الاسمائیه. (داود قیصری، شرح فصوص الحکم،القیصری، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی - تهران، چاپ: اول، 1375. ص 822)]

1 – یعنی: قدر در اصل تو راست «جامی»

2 - و قدر تابع معلوم مقدر است «جامی»، بنابراین همه تابع تواند، بدان چه که تو از احکام ذاتی که فیض اقدس است برآنی «صاین»

3- وجودی «آملی»

4- واحدیت «آملی»