ازدواج اجباری و زیرسن دختران در افغانستان؛ نقض حقوق زنان و دختران

ازدواج اجباری و زیرسن در افغانستان یک امری بسیار پیچیده و دارای سابقه تاریخی است. اما طبق آمارهای به دست آمده ازدواج های اجباری دختران در افغانستان از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ به طور قابل توجهی افزایش یافته است. اگرچه در این خصوص طالبان ادعا می کنند که از وقوع حدود ۵٬۰۰۰ مورد ازدواج اجباری جلوگیری کرده اند، اما گزارش های متعدد از منابع معتبر و میدانی مستقل نشان می دهد که این پدیده نه تنها کاهش نیافته بلکه به شکل خیلی فاجعه باری افزایش یافته است. بر اساس گزارش دفتر سیگار( بارزس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان مرجع اصلی نظارتی دولت ایالات متحده بر بازسازی افغانستان است ) در افغانستان، پس از سال ۲۰۲۱، حدود ۳۵٪ از دختران پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی و ۱۷٪ پیش از ۱۵ سالگی به ازدواج اجباری درآورده شده اند. که تنها در بازه ی زمانی دسامبر ۲۰۲۲ تا فوریه ۲۰۲۳، ۵۷۸ مورد ازدواج اجباری ثبت شده که ۳۶۱ مورد آن مربوط به ازدواج های زیر سن قانونی بوده است.
از سوی دیگر در یک پژوهشی میدانی که توسط تلویزیون آمو در هشت ولایت افغانستان صورت گرفته، نشان می دهد که در دو سال اخیر، آمار های زیادی توسط شاهدان عینی گزارش شده اند که خیلی نگران کننده و فاجعه آمیز به نظر می رسد. اما آنچه که در این پژوهش منحیث عامل اصلی ازدواج اجباری دختران در نظر گرفته شده، محدودیت های که توسط طالبان بعد از روی کارآمدن در افغانستان اعمال شده نسبت به عوامل دیگر که قبل از ۲۰۲۱ وجود داشت بیشتر نقش داشته است. اما با توجه به مشکلات های اقتصادی و فرهنگی که در افغانستان سالهاست وجود دارد این عوامل همیشه عامل اصلی پنداشته نمی شود. در این آمارها آمده است که تقریبا ۳۷.۵٪ فقر اقتصادی باعث می شود، که بسیاری از خانواده ها به دلیل مشکلاتی زیادی اقتصادی، دختران خود را برای کاهش هزینه ها به ازدواج اجباری در می آورند. و همچنین ۳۷.۳٪ رسوم فرهنگی بد ناپسند عامل این است که از زمانه های قدیم در اقسا نقاط این کشور وجود داشته و هنوز که هنوز است دختران و کودکان قربانی این سنت بد و ناپسند می شود. سنت هایی مانند «بدل» دادن که در آن دختران را ابزاری قرارا میدهند برای حل منازعات قبله ی، قومی یا گروهی و یا برای بدهی های زیاد که پدر یا خانواده دختر دارد اما از پرداخت آن عاجز و ناتوان است از دختران خود سواستفاده می کنند. از سوی دیگر ۲۰.۸٪ ممنوعیت تحصیل دختران توسط طالبان را از عوامل اصلی این ازدواج ها دانسته اند. محدودیت های شدید و فاجعه بار طالبان بر دختران و زنان، خصوصا آموزش، تحصیل و شغل، میلیون ها دختر را خانه نشین کرده و خانواده های آنها را به ازدواج زودهنگام و اجباری ترغیب کرده است. چرا که با شرایط موجود افغانستان که مردم در بیکاری و فقر مطلق به سر می برند، خانواده ها به دلیل کاهش هزینه ها و فشار ها مجبور هستند تا دختران خود را به ازدواج اجباری یا زودهنگام بیاورند و یاهم در مواردی به فروش برساند.
این وضعیت در چهار سال اخیر که افغانستان زیر چکمه های طالبان قرار دارد و با ایدئولوژی افراط گرایی طالبانیسم اداره می شود، نسبت به سال های قبل از ۲۰۲۱ افزایش بسیاری یافته است. طوری که جدایی از مشکلاتی اقتصادی و فرهنگی و محدویت های شدید طالبان؛ اکثریت از خانواده ها بخاطری اینکه دختران آن ها را نیروهای طالبان با زور و اجبار با خود نبرند، به ازدواج درمی آورند تا از بردن آنها توسط طالبان جلوگیری نمایید. از این رو سازمان ملل متحد سه سال قبل هم پیش بینی کرده بود که با ادامه محدودیت های شدید طالبان بر دختران و زنان، ازدواج های اجباری در میان دختران زیر سن قانونی ۲۵٪ افزایش خواهد یافت و همچنین، فرزندآوری زودهنگام ۴۵٪ و مرگ ومیر مادران ۵۰٪ افزایش خواهد داشت. بنابراین در چند سال اخیر بر اساس آمار های به دست آمده، نشان می دهد که وضعیت ازدواج های اجباری دختران زیرسین از این آمار ارقام هم افزایش پیدا کرده است. از سوی دیگر به گفته کارشناسان و متخصصان این ازدواج ها پیامدهای بسیار مخرب و خطرناک را درقبال داشته است. به گفته کارشناسان و گزارش های به دست آمده ۳۷٪ ازدواج های اجباری و زیرسن دختران منجر به مشکلات و خشونت های خانگی شده و ۱۶.۶٪ از دختران که تن به ازدواج اجباری داده اند، دچار بیماری مانند افسردگی و اضطراب های شدید و وحشتناک شده اند که از این میان ۱۲.۵٪ از دختران که به ازدواج اجباری داده شده اند یا خودکشی کرده اند یا از خانه فرار نموده اند. با وجود ادعاهای طالبان مبنی بر مقابله با ازدواج های اجباری، شواهد و گزارشی خبری و کارشناسان نشان می دهد که این پدیده به دلیل ترکیبی از فقر، محدودیت های وحشتناک طالبان بر دختران و زنان و رسوم فرهنگی بد و ناپسند در حال افزایش است. در نهایت این وضعیت نیازمند توجه فوری جامعه بین المللی و اقدامات حمایتی سازمان های بین المللی و حقوق بشری برای حفاظت از حقوق دختران در افغانستان می باشد.