بررسی تحلیلی دیدگاه های اندیشمندان اسلامی درباره مشیت و اراده براساس مبانی حکمت متعالیه

به دلیل فقدان مرزبندی مشخص میان دو صفت مشیت و اراده از سوی متکلمین و فلاسفه اسلامی، نگارنده در این جستار، ضمن سیری اجمالی در مهم ترین دیدگاه های متکلمان و فیلسوفان اسلامی، تلاش نموده است تاتحلیل عقلی جدیدی از دو صفت اراده و مشیت و رابطه آن دو با دیگر صفات ذاتی، براساس مبانی حکمت متعالیه ارایه دهد. یکسان انگاری میان مشیت و اراده از سوی متکلمان و فلاسفه اسلامی، در حالی است که در روایات اسلامی میان این دو صفت، گونه ای دوگانگی به چشم می خورد. همچنین درباره ذاتی یا فعلی بودن صفت اراده در خداوند متعال، به پیروی از برخی اندیشمندان اسلامی، این نتیجه به دست آمده است که براساس دو اعتبار، می توان اراده خداوند متعال را هم صفت ذات و هم صفت فعل دانست و در همین راستا، میان دو رهیافت عقلی و نقلی، جمع نمود.

کلیدواژه ها:

مشیت ، اراده ، صفت ذات ، صفت فعل ، اصل ظهور