پدیده نفاق به عنوان رفتار دوگانه با ظاهر ایمانی و باطن کفرآمیز

نفاق به عنوان رفتاری دوگانه که دارای ظاهر ایمانی و باطن کفرآمیز است، سابقه ی بلند تاریخی دارد و در هر دوره به اشکال مختلفی ظهور می یابد. با ظهور اسلام، این مفهوم جلوه ای نو یافت و قرآن کریم با بیش از ۱۵۰ آیه به توصیف، افشا و مقابله با آن پرداخت. ضربات جریان نفاق بر پیکره اسلام و مومنان همیشه بیشتر از کفار و مشرکان بوده است. نفاق محدود به صدر اسلام نیست و شناسایی این جریان اعتقادی در صدر اسلام گامی کلیدی برای تشخیص دوستان واقعی از دوست نماها است. قرآن به عنوان غنی ترین منبع و بر اساس نزول تدریجی، مقتضیات عصر را منعکس می کند. بنابراین، رویکرد تفسیر تنزیلی - بررسی قرآن به ترتیب نزول سوره ها - روشی موثر برای استخراج پیام های الهی با توجه به سیر تاریخی و تحولات جامعه است. این روش الگویی تربیتی از پیامبر (ص) ارائه می دهد و دستاوردهای نوینی در شناخت نفاق، برخورد با آن و حل بحران های فرهنگی و اجتماعی معاصر به همراه دارد. پژوهش حاضر با بهره گیری از تفسیر تنزیلی و رویکرد تاریخی، جریان نفاق را واکاوی می کند. ابتدا روش بحث در این رویکرد سپس داده های آیاتی تحلیل آماری و تفسیری؛ هدف تبیین جریان نفاق در قرآن بر اساس تفسیر تنزیلی است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی با تمرکز بر تفسیر تنزیلی، رویکرد تاریخی-شان نزول و وقایع صدر اسلام و تفسیر براساس مفسران معتبر مانند طبرسی، طباطبایی، مکارم و سید قطب می باشد. نتایج تحقیق نشان می دهد نفاق پدیده ای تدریجی است؛ در مکه فردی و در مدینه سازمان یافته و سیاسی شد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، نفاق ، تفسیر تنزیلی