اهمیت همزیستی سه جانبه در لگوم ها در راستای نیل به کشاورزی پایدار

همزیستی یک پدیده بیولوژیکی در ارتباط با تغییرات دینامیکی در ژنوم، متابولیسم و شبکه سیگنالی بوده و وقتی که میکروارگانیسم همزیست را مطالعه می کنیم، درک جامع چند جهتی از این اثرات متقابل لازم می باشد. در اثرات متقابل میکروب گیاه، دو سیستم همزیستی قارچ های میکوریز آربوسکولار ( AMF ) و دیگری همزیستی گره های ریشه ای ( RN ) برای سالیان متوالی مورد مطالعه قرار گرفته اند. همزیستی AM به عنوان مادر همزیستی درونی ریشه گیاه خوانده می شود. از طرف دیگر همزیستی RN در ارتباط با تغییرات مورفولوژی در ریشه بوده و به وسیله ارتباط بین گیاهان و باکتری های تثبیت کننده نیتروژن شکل می گیرد. بیشتر گیاهان لگوم دارای همزیستی سه جانبه با قارچ های میکوریز آربوسکولار و ریزوبیوم ها می باشند. حضور یکی از این همزیست ها می تواند برفعالیت دیگری تأثیرگذار باشد واثرات متقابل هر دو همزیست میکروبی و قارچی بر گیاه میزبان قابل مشاهده می باشد. همچنین سویه های مختلف باکتری می توانند بر میزان استقرار گونه های قارچی در ریشه گیاهان و بهره مندی گیاه از همزیستی تاثیر گذار باشند. عوامل مختلفی شامل وضعیت حاصلخیزی خاک، غلظت عناصر ( بخصوص فسفر)، نوع خاک، نوع پوشش گیاهی، نوع اقلیم، عملیات کشت و کار و... می توانند بر میزان استقرار قارچ های میکوریزی و همچنین تنوع گونه ای کلنیزه کننده ریشه گیاه تأثیر گذار باشند. تحقیقات مختلف نشان داده که تلقیح همزمان باکتری تثبیت کننده نیتروژن و قارچ میکوریز به گیاه موجب افزایش وزن خشک و عملکرد دانه لگوم شده و این ناشی از بهبود رشد گیاه لگوم و بهبود جذب عناصر بخصوص فسفر بوسیله قارچ AM باشد.

کلیدواژه ها:

ریزوبیوم ، میکوریز آربوسکولار ، استقرار قارچ ، جذب عناصر ، رشد گیاه