تحلیلی بر یافته های باستان شناختی منسوب به آیین مهر در ایران

هر زمان سخن از مهرپرستی به میان باشد نامی ترین نگاره ای که در اندیشه هر پژوهشگر نقش می بندد، شمایل دیده شده میترا در صحنه تاروکتونی یا گاوکشی میترایی است. این موضوع بدین سبب که تاکنون در داخل مرزهای ایران امروزی شاهد چنین نقش یا نگاره ای نبوده ایم، اندکی دگرگون است؛ ازاین رو لازم است برای شناخت صحنه یا نقش آیینی در پیوند با مهر ایران، در جست وجوی صحنه ها و آثار دگرسانی باشیم. ازاین رو پژوهش حاضر به بررسی و پژوهش بر یافته های باستان شناختی منسوب به آیین مهر ایران با روش توصیفی، تطبیقی و تحلیلی پرداخته تا پی به نمادها و نقش مایه های اصیل آیین مهر ببرد و الگو و معیارهای روشنی برای نقش مایه های نمادین آیین مهر ایران و تحولات آن ها در دوران مختلف به ویژه از دوره هخامنشی تا ساسانی ارائه دهد. نقش مایه های نمادین آیین مهر ایران در سیزده دسته و چهار الگوی متفاوت هنری به شکل صحنه های مستقل، صحنه های مستقل با نقوش افزوده، صحنه های مستقل با نشان فرعی و صحنه های مستقل با نقوش افزوده و نشان فرعی قابل بررسی هستند. حضور نقش و نام مهر در آثار و کتیبه های دوره هخامنشی تا دوره ساسانی نشانگر تداوم پرستش میترا در این دوران می باشد. با وجود اینکه در فرهنگ و شیوه پرستش این ایزد تغییر و تحولاتی حاصل گشته، از جایگاه و اهمیت او کاسته نشده و در دوره ساسانی به نقطه اوج خود می رسد.

کلیدواژه ها:

کلید واژه ها: نقش مایه های مهری ، باستان شناسی مهر ، آیین مهر ، مهرپرستی ، میترائیسم