گونه شناسی و سیر تحول تاروکتونی در بستر میترائیسم غربی

آیین پررمزوراز مهر بر اساس منابع مذهبی و تاریخی همچنین شواهد و یافته های باستان شناختی، پهنه جغرافیایی وسیعی دارد. مهرپرستی برخلاف دامنه گسترده، منابع آیینی بسیار محدودی دارد. همین امر اساس مبهم ماندن بسیاری از حقایق آیین را فراهم آورده است. بر این بنیاد برای کشف اسرار میترا باید به جستجو در شواهد و یافته های بصری در فضاهای آیینی فرقه یا به عبارتی میترائیوم ها (مهرابه ها) بپردازیم. یکی از رایج ترین شواهد، صحنه تاروکتونی یا گاوکشی مهری است. این پیشگاه همچون یک متن آیینی عمل می کند و به انجام و باورهای میترایی دلالت دارد. از این رو پژوهش حاضر به بررسی سرشت و نمادهای تاورکتونی پرداخته و در صدد پاسخ به این پرسش ها است: ۱) سیر تحول صحنه تاورکتونی در بستر میترائیسم غربی چگونه بوده است؟ ۲) بر پایه تغییر و تحولات رخ داده می توان گروه یا مکتب هنری ویژه ای برای خلق صحنه ها در نظر گرفت؟ ۳) نخستین الگو در پیوند با کدام محیط جغرافیایی و برگرفته از چه فرهنگ و مکتبی است؟ این پژوهش با روش تحقیق توصیفی - تحلیلی - آماری – تطبیقی و بر اساس مطالعات کتابخانه ای استوار است. نتایج بررسی سیر تحول صحنه ها را در طول سده های متوالی پیدایش تا زوال نشان می دهد که در پاره ای از موارد در افتراق و تشابه هستند. بر این بنیاد می توان آن ها را در سه گروه یا مکتب هنری وابسته به شرق، مرکز و غرب دسته بندی کرد که هر یک گویای پتانسیل هنری و فرهنگی تک تک اعضای جامعه میترایی است. همچنین نخستین الگو به لحاظ قدمت در ارتباط با مصر و مکتب وابسته به شرق است.

کلیدواژه ها:

"تاروکتونی" ، "گاوکشی" ، "میترائیوم" ، "مهرابه" ، "میترائیسم"