فراسوی بلک-شولز از حرکت مولکولها تا سرایت ریسک در بازارهای پیچیده

هدف بازارهای مالی معاصر به عنوان سامانه های پویا و غیرخطی، چالش های جدی برای مدل های کلاسیک مبتنی بر فرضیات ساده ساز ایجاد کرده اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت های میان رشته ای مدل ها و مفاهیم برگرفته از شیمی فیزیک و فیزیک آماری در مهندسی مالی انجام شده است تا چارچوبی نوین برای تحلیل نوسانات، قیمت گذاری مشتقات و مدیریت ریسک ارائه دهد. روش شناسی این تحقیق با رویکردی کیفی توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، به مطالعه اسنادی و مرور نظام مند ادبیات نظری در سه حوزه مهندسی مالی، اکونو فیزیک و شیمی فیزیک پرداخته است. با استفاده از تحلیل مفهومی و ساختار ریاضی پنج مفهوم کلیدی شامل حرکت براونی، معادلات انتشار، تعادل شیمیایی، سینتیک واکنش و آنتروپی مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته و معادل های مالی آنها شناسایی شده است. یافته ها نتایج نشان می دهد که هم ریختی ریاضی میان فرایندهای طبیعی و مالی فراتر از تشبیه بوده و ریشه در ساختارهای آماری مشترک دارد. حرکت براونی و معادله انتشار هسته مشترک مدل های قیمت گذاری نظیر بلک-شولز و قانون دوم فیک را تشکیل می دهند. مفهوم تعادل شیمیایی با پدیده بازگشت به میانگین و سینتیک واکنش ها با مدل سازی سرعت سرایت ریسک و نکول در شبکه های بانکی مطابقت مفهومی و ساختاری دارند. همچنین آنتروپی به عنوان سنجه ای کارآمد برای سنجش عدم قطعیت و پیچیدگی بازار معرفی شده است که می تواند مکمل معیارهای سنتی ریسک باشد. نتیجه گیری: رویکرد میان رشته ای مبتنی بر علوم شیمیایی با امکان تحلیل رفتارهای جمعی، برهم کنش های غیرخطی و پدیده هایی مانند دم های کلفت و خوشه بندی نوسان می تواند محدودیت های مدل های کلاسیک را کاهش داده و درک عمیق تری از پویایی بازارهای مالی به ویژه در شرایط بحرانی فراهم آورد. این پژوهش بر ضرورت گذار از مدل های عامل نماینده به سامانه های پیچیده تاکید کرده و پیشنهادهایی برای آزمون تجربی مدل های مبتنی بر آنتروپی و سینتیک در بازارهای انرژی و شبکه بانکی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مهندسی مالی ، حرکت براونی ، آنتروپی ، سینتیک واکنش ، سرایت ریسک