تحلیل اثر نفوذ زیرساخت های ارتباطی بر شمول مالی دیجیتال: شواهدی از الگوی کشش درگاه های پرداخت اینترنتی در ایران

هدف اصلی این پژوهش، سنجش و تحلیل میزان حساسیت و کشش ارزش تراکنش های درگاه های پرداخت اینترنتی نسبت به تغییرات ضریب نفوذ اینترنت همراه و ثابت در ایران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی بر پایه الگوی سری زمانی ماهانه است. داده های مورد استفاده از گزارش های رسمی شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی جمع آوری شده اند. برای هموارسازی نوسانات و استخراج ضرایب کشش درصدی از مدل رگرسیون لگاریتمی دو طرفه Logo Model در محیط نرم افزاری اکسل استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون همبستگی لگاریتمی نشان داد که بین ضریب نفوذ اینترنت همراه و ارزش خریدهای اینترنتی، همبستگی مثبت و بسیار قوی وجود دارد (r=۰/۹۳۷۶). در حالی که اینترنت ثابت همبستگی ضعیفی (r=۰/۱۴۸۲) با ارزش تراکنش ها دارد. خروجی مدل رگرسیون نهایی با ضریب تعیین فوق العاده بالا (r^۲=۰/۹۳۶۸) و (r^۲_adjusted=۰/۹۳۴۵) قدرت تبیین مدل را تایید کرد. بررسی ضرایب کشش نشان داد که کشش اینترنت همراه مثبت و برابر با ۶/۹۵۴۱ است؛ به این معنی که به ازای هر ۱ درصد افزایش در ضریب نفوذ اینترنت همراه، ارزش خریدهای اینترنتی ۶.۹۵ درصد رشد می کند. در مقابل، ضریب منفی اینترنت ثابت (-۱۱/۷۱۶۹) موید وجود پدیده جایگزینی ساختاری (Cannibalization) است. یافته های پژوهش اثبات می کند که موتور پیشران اصلی شمول مالی دیجیتال و گردش مالی آنلاین در ایران تجارت موبایلی است و الگوی خرید جامعه از بسترهای متصل به اینترنت ثابت (کامپیوترهای خانگی/اداری) به سمت شبکه ارتباطات همراه و سوپراپ ها مهاجرت کرده است.

کلیدواژه ها:

شمول مالی دیجیتال ، درگاه پرداخت اینترنتی ، تجارت موبایلی ، اینترنت همراه