بازآفرینی مدرسه در عصر بحران های نوظهور؛ ارائه الگوی آموزش تاب آور برای نظام آموزش وپرورش

بحران های نوظهور می توانند نظم معمول فعالیت های مدرسه را مختل کرده و تداوم فرایندهای آموزشی و تربیتی را با چالش مواجه سازند. در چنین شرایطی، مسئله اساسی صرفا بازگشت مدرسه به وضعیت عادی نیست، بلکه برخورداری از ظرفیتی است که امکان آمادگی، سازگاری، حفظ ارتباط آموزشی و یادگیری از تجربه بحران را فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی برای بازآفرینی مدرسه و تقویت آموزش تاب آور در نظام آموزش وپرورش ایران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی است. داده های پژوهش از طریق بررسی منابع علمی، پژوهش های داخلی و خارجی و اسناد معتبر مرتبط با تاب آوری آموزشی، مدیریت بحران مدرسه، تداوم یادگیری، انعطاف پذیری سازمانی و سازگاری نظام های آموزشی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. یافته ها نشان داد که بازآفرینی مدرسه بر مجموعه ای از ظرفیت های به هم پیوسته شامل آمادگی پیش از اختلال، رهبری و تصمیم گیری منعطف، حفظ مسیرهای ارتباطی، تداوم یادگیری، حمایت متناسب از دانش آموزان، مشارکت خانواده، اختیار حرفه ای معلم و یادگیری سازمانی از تجربه بحران استوار است. همچنین مشخص شد که تقویت تاب آوری مدرسه الزاما به ایجاد ساختارهای پرهزینه وابسته نیست و می توان بخش مهمی از آن را با سازمان دهی بهتر ظرفیت های موجود، طراحی مسیرهای جایگزین یادگیری، شناسایی زودهنگام دانش آموزان در معرض گسست آموزشی و ثبت درس آموخته های مدرسه دنبال کرد. بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی پژوهش بر سه مرحله آمادگی، سازگاری و یادگیری پس از بحران استوار است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که مدرسه تاب آور، ساختاری ثابت و مصون از اختلال نیست، بلکه محیطی انعطاف پذیر و یادگیرنده است که می تواند ضمن حفظ کارکردهای اساسی آموزشی تربیتی، خود را با شرایط متغیر سازگار کرده و از تجربه بحران برای بهبود آمادگی آینده بهره گیرد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی مدرسه ، آموزش تاب آور ، تداوم یادگیری ، مدیریت بحران آموزشی ، انعطاف پذیری مدرسه ، یادگیری سازمانی ، نظام آموزش وپرورش ایران