از انجمن اولیا و مربیان تا مشارکت تربیتی هوشمند؛ الگوی نوین تعامل خانواده و مدرسه در آموزش وپرورش

مشارکت خانواده و مدرسه زمانی به یک ظرفیت تربیتی موثر تبدیل می شود که از سطح ارتباطات رسمی، مقطعی و عمدتا اطلاع رسان عبور کرده و در قالب رابطه ای هدفمند، دوسویه و مسئله محور سازمان یابد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های الگوی مشارکت تربیتی هوشمند در تعامل خانواده و مدرسه، شناسایی راهکارهای عملی و کم هزینه برای تقویت همکاری میان این دو نهاد و بررسی الزامات و موانع بازآرایی نقش انجمن اولیا و مربیان انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی بوده و داده های مورد نیاز از طریق مطالعه و تحلیل منابع علمی، پژوهش های داخلی و خارجی و اسناد مرتبط با مشارکت خانواده و مدرسه گردآوری شده است. یافته های حاصل از تحلیل منابع نشان داد که مشارکت تربیتی هوشمند بر مولفه هایی همچون ارتباط دوسویه و هدفمند، شناخت مشترک از وضعیت دانش آموز، اعتماد متقابل، شفافیت نقش ها، مشارکت در تصمیم سازی، انعطاف پذیری، استفاده از ظرفیت های خانواده و ایجاد سازوکار بازخورد و پیگیری استوار است. همچنین، جلسات مسئله محور، مشارکت های کوچک و متناسب با شرایط خانواده ها، شناسایی توانمندی های والدین، ثبت و پیگیری تصمیم های انجمن و ایجاد چرخه «مسئله، اقدام و بازخورد» به عنوان راهکارهای قابل استفاده در ساختار موجود مدرسه شناسایی شدند. در مقابل، ابهام نقش ها، محدودیت زمانی، تفاوت شرایط خانواده ها، ضعف اعتماد، ارتباط یک طرفه و غلبه نگاه اداری بر انجمن از موانع مهم به شمار می روند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که بازآرایی نقش انجمن اولیا و مربیان بیش از ایجاد ساختارهای جدید، به تغییر کیفیت تعامل و تبدیل ارتباطات موجود به همکاری تربیتی معنادار نیاز دارد.

کلیدواژه ها:

مشارکت تربیتی هوشمند ، تعامل خانواده و مدرسه ، انجمن اولیا و مربیان ، همسویی تربیتی ، تصمیم گیری مشارکتی ، ارتباط خانه و مدرسه ، مشارکت والدین