تحلیل انتقادی پیوند میان فضای کالبدی مدرسه و ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان

فضای کالبدی مدرسه، به عنوان یکی از مهم ترین و در عین حال مغفول مانده ترین عوامل موثر بر فرایند یادگیری و رشد همه جانبه دانش آموزان، نقشی بنیادین در شکل گیری و ارتقای مهارت های اجتماعی آنان ایفا می کند. مقاله مروری حاضر با هدف تحلیل انتقادی پیوند میان فضای کالبدی مدرسه و ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان، به بررسی نظام مند و تلفیق یافته های پژوهش های انجام شده در این حوزه طی دو دهه اخیر می پردازد. این مقاله با مرور جامع منابع معتبر داخلی و خارجی، ضمن تبیین مبانی نظری مرتبط با نقش فضای کالبدی در یادگیری اجتماعی بر اساس نظریه های کلیدی از جمله نظریه فضای سوم (سوجا)، نظریه عمل معماری (کمیس و همکاران)، و مدل سه گانه آموزش گران (مالاگوتسی)، به شناسایی و دسته بندی ابعاد مختلف تاثیرگذاری فضای کالبدی بر مهارت های اجتماعی دانش آموزان می پردازد. یافته های این مرور نشان می دهد که فضای کالبدی مدرسه از طریق چهار سازوکار اصلی بر مهارت های اجتماعی تاثیر می گذارد.این مقاله به بررسی پیامدهای منفی فضای کالبدی نامناسب بر مهارت های اجتماعی از جمله افزایش پرخاشگری، کاهش همکاری، و احساس بیگانگی می پردازد و با ارائه یک چارچوب مفهومی جامع از ابعاد و سازوکارهای تاثیر فضای کالبدی بر مهارت های اجتماعی، راهکارهای عملی برای طراحی و به سازی فضاهای آموزشی در جهت ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان را از منظر طراحی معماری، چیدمان کلاس، و ایجاد تنوع فضایی مورد بحث قرار می دهد. نتایج این مرور نشان می دهد که رابطه میان فضای کالبدی و مهارت های اجتماعی، رابطه ای پیچیده، پویا و دوسویه است که تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله سن و جنسیت دانش آموزان، فرهنگ سازمانی مدرسه، و روش های تدریس قرار دارد و طراحی موثر فضای مدرسه، نیازمند رویکردی مشارکتی، میان رشته ای و زمینه محور است که در آن، نیازها و دیدگاه های دانش آموزان، معلمان، و متخصصان معماری و روان شناسی محیطی به طور هم زمان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضای کالبدی مدرسه ، مهارت های اجتماعی ، تعاملات اجتماعی ، طراحی آموزشی ، روان شناسی محیطی