از تعارض زناشویی تا تاب آوری: مدل سازی بیزی چندسطحی مسیر سه موجی تغییرات تعارضات زناشویی، نشانگان روان شناختی و تاب آوری پس از ایماگوتراپی در مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی مسیر سه موجی تغییرات تعارضات زناشویی، نشانگان روان شناختی و تاب آوری پس از ایماگوتراپی در مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم انجام شد. تمرکز اصلی پژوهش بر بررسی چگونگی تحول زمانی پیامدهای رابطه ای، روان شناختی و سازگارانه و تمایز میان تغییرات فوری پس از مداخله و تغییرات تثبیت شده در مرحله پیگیری بود. روش: پژوهش از نوع نیمه آزمایشی دوگروهی با اندازه گیری در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بود. جامعه پژوهش شامل مادران متاهل دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ساکن کرج در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ مادر بود که در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش ایماگوتراپی را طی هشت جلسه هفتگی دریافت کرد و گروه گواه طی دوره اجرای پژوهش مداخله مورد مطالعه را دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه تجدیدنظرشده تعارضات زناشویی(MCQ-R) ثنایی و همکاران(۱۳۸۷)، فهرست نشانگان روان شناختی ۲۵ گویه ای(SCL-۲۵) نجاریان و داودی(۱۳۸۰) و مقیاس تاب آوری کانر دیویدسون(CD-RISC) کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) گردآوری شدند. تحلیل داده ها در محیط نرم افزار آماری R و با استفاده از چارچوب مدل سازی بیزی انجام شد. برای برازش مدل های بیزی چندسطحی طولی از بسته brms در محیط R و موتور نمونه گیری Stan استفاده شد. زمان به صورت متغیر طبقه ای وارد مدل شد و اثرهای گروه، زمان و تعامل گروه × زمان برآورد شدند. همچنین، با توجه به تفاوت اولیه دو گروه در تاب آوری، تحلیل حساسیت پایه تعدیل شده برای ارزیابی استحکام یافته های این متغیر انجام شد. یافته ها: الگوهای پسین از کاهش بیشتر و پایدارتر تعارضات زناشویی و نشانگان روان شناختی در گروه آزمایش حمایت کردند و جدایی مسیر دو گروه در مرحله پیگیری برجسته تر از پس آزمون بود. در تاب آوری، مسیر خام تغییرات در گروه آزمایش افزایشی بود؛ بااین حال، به دلیل ناهم ترازی سطح اولیه دو گروه، شواهد مربوط به تغییر فوری پس از مداخله با احتیاط بیشتری تفسیر شد. پس از درنظرگرفتن سطح پایه، الگوی افزایش تاب آوری در مرحله پیگیری همچنان برجسته تر باقی ماند. در مجموع، الگوی سه موجی تغییرات نشان داد پیامدهای رابطه ای زودتر از ظرفیت سازگارانه تغییر کردند و تغییر تاب آوری در مقایسه با تعارضات زناشویی و نشانگان روان شناختی، ماهیتی تدریجی تر داشت. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهند ایماگوتراپی می تواند ابتدا با بازسازمان دهی فرایندهای رابطه ای و کاهش تعارضات زناشویی همراه شود و در ادامه، کاهش آشفتگی روان شناختی را تسهیل کند. تقویت تاب آوری ممکن است به زمان بیشتری برای انتقال و تثبیت دستاوردهای رابطه ای در موقعیت های واقعی زندگی روزمره نیاز داشته باشد. استفاده از مدل سازی بیزی چندسطحی نیز امکان بررسی هم زمان عدم قطعیت برآوردها، وابستگی اندازه گیری های مکرر و تفاوت مسیرهای زمانی را فراهم کرد و تصویر دقیق تری از توالی احتمالی تغییرات درمانی ارائه داد.

کلیدواژه ها:

ایماگوتراپی ، تعارضات زناشویی ، نشانگان روان شناختی ، تاب آوری ، اختلال طیف اوتیسم ، مدل سازی بیزی چندسطحی ، داده های طولی