نقش میانجی ابعاد همبستگی خانواده در اثربخشی ایماگوتراپی بر رضایت زناشویی: یک تحلیل میانجی چندگانه موازی با رویکرد بیزی در مادران دارای فرزند معلول ذهنی

زمینه: مادران دارای فرزند معلول ذهنی با تنیدگی روان شناختی مضاعفی روبرو هستند که کیفیت زناشویی آنان را تهدید می کند. ایماگوتراپی به عنوان درمانی یکپارچه نگر، نویدبخش بهبود روابط زوجی است، اما سازوکارهای دقیق تغییر و مسیرهای میانجی آن به ویژه نقش متمایز ابعاد هفت گانه همبستگی خانواده، هنوز آشکار نشده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف آزمون یک مدل میانجی چندگانه موازی انجام شد که در آن اثربخشی ایماگوتراپی بر کیفیت زناشویی مادران دارای فرزند معلول ذهنی از طریق هفت بعد همبستگی خانواده (حل مسئله، روابط، نقش ها، پاسخگویی عاطفی، درگیری عاطفی، کنترل رفتاری و کارکرد کلی) تبیین می شود. روش: طرح پژوهش نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری و گروه کنترل بود. از میان ۱۵۳ مادر تحت پوشش بهزیستی شهرستان فردیس، ۳۰ مادر واجد شرایط (نمره زیر ۵۰ در پرسشنامه رضایت زناشویی لارسون) به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر یک ۱۵ نفر) جای گرفتند. ابزارها شامل پرسشنامه رضایت زناشویی لارسون (LSSQ؛ لارسون، ۱۹۹۸)، مقیاس همبستگی خانواده (FCS؛ اپشتاین و همکاران، ۱۹۸۳) و مقیاس تجدیدنظرشده کیفیت زناشویی (RDAS؛ باسبی و همکاران، ۱۹۹۵) بود. گروه آزمایش ۸ جلسه ایماگوتراپی (پروتکل لوکه، ۲۰۰۷) دریافت کرد. داده ها با مدل میانجی چندگانه موازی در چارچوب معادلات ساختاری بیزی (BSEM) و با نرم افزار R (بسته blavaan) تحلیل شد. یافته ها: ایماگوتراپی بر تمامی ابعاد همبستگی خانواده اثر مثبت و معنادار داشت (۴۵/۰ = β تا ۷۹/۰ = β؛ ۹۵ ٪ فاصله باور شامل صفر نشد). با این حال، تنها چهار بعد نقش میانجی معنادار ایفا کردند: روابط (۲۹/۰ = a×b؛ ۹۵/۱۹ ٪ از اثر غیرمستقیم کل)، کارکرد کلی (۲۵/۰ = a×b؛ ۲۴/۱۷ ٪)، حل مسئله (۲۲/۰ = a×b؛ ۱۵/۱۵ ٪) و پاسخگویی عاطفی (۲۲/۰ = a×b؛ ۱۵/۱۵ ٪). نسبت میانجی گری ۴۴ ٪ (۹۵ ٪ CI [۲۹/۰، ۵۹/۰]) و برازش مدل مطلوب بود (۴۸/۰ = PPP؛ ۷۳/۰ = R²). نتیجه گیری: ایماگوتراپی عمدتا از مسیر تقویت روابط بین فردی، انسجام کلی خانواده، مهارت حل مسئله و پاسخگویی عاطفی به بهبود کیفیت زناشویی می انجامد. این یافته ها نشان می دهد که هدف گیری دقیق تر این چهار بعد محوری در مداخلات زوج درمانی می تواند اثربخشی درمان را برای مادران دارای فرزند معلول ذهنی افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

ایماگوتراپی ، تحلیل میانجی بیزی ، کیفیت زناشویی ، مادران دارای فرزند معلول ذهنی ، همبستگی خانواده