هویت بصری در انیمیشن معاصر ایران؛ سنجش و تطبیق مولفه های نگارگری در جریان های بومی گرا و تجاری

پژوهش حاضر با هدف بررسی هویت ایرانی و گسست زیبایی شناختی در انیمیشن های معاصر ایرانی شکل گرفته است. مسئله اصلی تحقیق، تقابل میان بهره گیری از اصول هنرهای سنتی ایران (به ویژه مکاتب نگارگری) و تسلط روزافزون استانداردهای تجاری و غربی در طراحی بصری و فضاسازی این آثار است. برای دستیابی به این هدف، از روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) استفاده شد. بر این اساس، ۱۰ انیمیشن شاخص ایرانی انتخاب گردید و در یک چک لیست محقق ساخته بر مبنای چهار شاخص کلیدی عناصر معماری و نقوش تزیینی، رنگ، پرسپکتیو و ترکیب بندی مورد ارزیابی و کدگذاری (رویکرد بومی در برابر رویکرد غربی) قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در گروه اول آثار ارزیابی شده، بیشترین وفاداری به زیبایی شناسی بومی در شاخص های معماری/نقوش (۸۰ درصد) و رنگ و پرسپکتیو (۶۰ درصد) مشهود است. درحالی که در گروه دوم آثار (تولیدات تجاری و متاخر سینمایی)، ساختار بنیادین تصویر شامل پرسپکتیو و ترکیب بندی به طور کامل (۱۰۰ درصد) به الگوهای غربی گرایش یافته و حفظ نشانه های هویت بومی تنها به شاخص معماری و نقوش (۴۰ درصد) محدود شده است. نتایج حاکی از آن است که هویت ایرانی در انیمیشن های معاصر دچار نوعی تقلیل گرایی شده است به نحوی که مولفه های اصیل بومی از ساختار تصویر حذف گردیده و صرفا به تزیینات ظاهری تنزل یافته اند. در نتیجه، برای دستیابی به هویتی مستقل و اصیل در پویانمایی ایران، بازنگری در ساختارهای بنیادین تصویرسازی و الگوبرداری ساختاری و نه صرفا تزیینی از زیبایی شناسی نگارگری ضروری است.

کلیدواژه ها:

انیمیشن ایرانی ، هویت بصری ، نگارگری ، فضاسازی