شگردهای آشنایی زدایی در اشعار صائب تبریزی

آشنایی زدایی یکی از بنیادی ترین مولفه های زیبایی شناسی شعر در سبک هندی به شمار می آید و صائب تبریزی به عنوان برجسته ترین نماینده این سبک نقشی تعیین کننده در گسترش و تثبیت آن داشته است. آشنایی زدایی در شعر صائب صرفا محدود به سطح زبان نیست بلکه در سطوح تصویر، معنا، اندیشه و منطق هنری، تشبیه و استعاره نیز نمود می یابد. هدف این مقاله بررسی و تحلیل شگردهای گوناگون آشنایی زدایی در اشعار صائب تبریزی با رویکردی توصیفی-تحلیلی است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل متن و شواهد شعری از دیوان صائب بوده و تلاش شده است با تکیه بر نظریه آشنایی زدایی و ویژگی های سبک هندی، ابیات شاعر از منظر هنجارگریزی زبانی، تصویری و مفهومی بررسی شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که صائب با بهره گیری آگاهانه از تصاویر بعید، تناقض نماهای معنایی، ترکیب سازی های نو، جان بخشی و نگاه تازه به مفاهیم اخلاقی و عرفانی توانسته است تجربه ادراکی مخاطب را دگرگون سازد و شعر فارسی را به مرحله ای نو از خلاقیت برساند.

کلیدواژه ها:

آشنایی زدایی ، سبک هندی ، صائب تبریزی ، تصویر پردازی ، زبان شعر