باسوادی هوش مصنوعی در سنت نظام علم در ایران: ملاحظات بافتاری و طراحی

مقاله حاضر به این می پردازد که ورود هوش مصنوعی به نظام علم ایران با ویژگی مسلط «پژوهش در فرایند آموزش»، این فناوری را به ابزاری کاربردی برای مسائل روزمره کاربران و نه یک پروژه علمی توسعه بخش تبدیل می کند. برای این منظور، ویژگی های نظام علم ایران با تاکید بر سه مولفه بخش فرایند در این نظام یعنی ترویج، آموزش و پژوهش، و تعاریف هویتی برآمده از آنها در قالب باسوادی تابعی و هویت ثانویه پژوهشگری شرح داده می شود. سپس موقعیت هوش مصنوعی درون این نظام ارزیابی می شود. این مطالعه شیوه های کاربرد ابزارهای هوش مصنوعی در ایران و وجود دوراهی راهبردی به صورت آموزش هوش مصنوعی توسط عاملان انسانی یا سپردن آموزش هوش مصنوعی به عهده خود این فناوری را شناسایی می کند و با استفاده از اصل قابلیت و مفهوم طراحی انسان محور به تبیین آنها می پردازد. مقاله با توجه به برآورده نشدن کامل اصل قابلیت در ابزارهای موجود هوش مصنوعی، مفهوم سواد هوش مصنوعی و چهار بعد آن یعنی آگاهی، کاربرد، ارزیابی و اصول اخلاقی را به عنوان مولفه های آموزش هوش مصنوعی توسط عاملان انسانی توضیح می دهد. در این مقاله، استفاده از شیوه های مشارکتی و دانشوندی در حوزه پژوهش، و آموزش سواد هوش مصنوعی برای مرئی شدن علم ایرانی در فضای مجازی و هوش مصنوعی پیشنهاد شده اند.

کلیدواژه ها:

نظام علم ایران ، هویت ، هوش مصنوعی ، طراحی انسان محور ، اصل قابلیت ، مرئی شدن