ظرفیت های هوش مصنوعی در آموزش قرآن کریم به مثابه یک زبان، مبانی، کاربردها و چالش ها

گسترش فناوری های هوش مصنوعی تحول گسترده ای در حوزه آموزش زبان ایجاد کرده است و این تحول می تواند در آموزش قرآن کریم نیز مورد توجه قرار گیرد؛ به ویژه در رویکرد آموزش قرآن کریم به مثابه یک زبان که بر مهارت های زبانی، فهم بافتی و تعامل فعال با متن قرآن تاکید دارد. مسئله اصلی پژوهش حاضر تبیین ظرفیت های هوش مصنوعی در تقویت این رویکرد آموزشی و بررسی چالش های معرفتی و تربیتی آن است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای مطالعات حوزه آموزش، زبان، فناوری های آموزشی، پردازش زبان طبیعی و پژوهش های مرتبط با آموزش قرآن انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در شخصی سازی آموزش قرآن، تحلیل خطاهای قرائت، آموزش مهارت های زبانی، تولید محتوای آموزشی هوشمند و تحلیل داده های زبانی و معنایی قرآن نقش موثری ایفا کند؛ همچنین فناوری هایی مانند پردازش گفتار، یادگیری تطبیقی و پردازش زبان طبیعی زمینه طراحی سامانه های هوشمند آموزش قرآن را فراهم می سازند. در مقابل چالش هایی مانند سطحی سازی فهم قرآن، احتمال خطاهای تفسیری، سوگیری الگوریتمی و تضعیف نقش تربیتی معلم نیز قابل توجه است. نتایج پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی در صورت بهره گیری هدایت شده و مبتنی بر مبانی معتبر علوم قرآنی، می تواند زمینه گذار از آموزش حافظه محور به یادگیری تعاملی و فهم محور قرآن را فراهم سازد؛ با این حال کارآمدی این فناوری در گرو تلفیق آن با تدبر، هدایت معلم و ملاحظات معرفتی و اخلاقی آموزش قرآن خواهد بود.

کلیدواژه ها:

آموزش قرآن ، یادگیری ، زبان ، پردازش زبان طبیعی ، یادگیری تطبیقی ، هوش مصنوعی