اعتبار داد و ستد رمزارزها و تحلیل دعاوی مرتبط با آن

پژوهش حاضر با هدف تعیین مبانی حقوقی اعتبار معاملات رمزارزها و تحلیل دعاوی مرتبط با آن در نظام حقوقی ایران انجام شده است. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی و با گردآوری اطلاعات کتابخانه ای انجام یافته و داده ها با رویکرد استدلالی عقلانی تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که مبنای حقوقی اعتبار معاملات رمزارزی بر اصول کلی قراردادها (ماده ۱۰ قانون مدنی) و پذیرش مالیت عرفی و شرعی رمزارزها استوار است اما این اعتبار مشروط به رعایت شرایط اساسی صحت معاملات، عدم مخالفت با قواعد آمره و نظم عمومی از جمله ممنوعیت استفاده در پرداخت های داخلی و قوانین مبارزه با پولشویی و شفاف سازی شروط قراردادی از قبیل تعیین زمان انتقال مالکیت، ملاک ارزش گذاری و حدود مسئولیت طرفین می باشد. در حوزه دادرسی سوابق بلاکچین به عنوان اماره یا سند عادی قابل پذیرش هستند، اما اثبات مالکیت و وقوع خسارت نیازمند ادله تکمیلی و نظریه کارشناسی رسمی دادگستری است. مسئولیت مدنی ناشی از معاملات رمزارز تابع قواعد عمومی مسئولیت قراردادی و خارج از قرارداد بوده و در موارد کلاهبرداری، نقص فنی و نقض تعهدات، مرتکب با تشخیص رابطه سببیت موظف به جبران خسارت است هر چند اثبات رابطه سببیت در ضررهای ناشی از نوسان قیمت یا نقص فنی پلتفرم ها با چالش جدی مواجه است. نتایج پژوهش نشان دهنده خلاهای اساسی از جمله عدم شناسایی صریح ماهیت حقوقی، فقدان قوانین جامع معاملاتی، نبود رویه قضایی منسجم و عدم تعیین تکلیف مالیاتی فعالان این حوزه است. پیشنهاد می شود قانونگذار با تدوین قانون جامع رمزارزها، اصلاح قوانین اجرای احکام برای توقیف و وصول محکوم به رمزارزی، تشکیل کارگروه تخصصی در قوه قضاییه و تربیت کارشناسان رسمی دادگستری در حوزه بلاکچین به رفع خلاها و ایجاد رویه قضایی شفاف کمک نماید.

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، اعتبار ، معاملات ، مسئولیت مدنی ، ادله اثبات ، اجرای احکام ، حقوق ایران